İşçi Hakları

Mahkemenin gerekçeli kararında indirim yapılması gerektiği belirtildiği halde sonuç kısmında bu indirim uygulanmadan tam tutar üzerinden karar verilmişse, bu durum açık bir hukuki hata teşkil eder ve kararın Yargıtay tarafından bozulmasına yol açar. İş davalarında tanık anlatımlarına dayanılarak hesaplanan ulusal bayram, genel tatil ve fazla çalışma ücreti gibi alacak kalemlerinde karineye dayalı makul indirim yapılması yasal bir zorunluluktur.

İşyerinizde geçirdiğiniz tüm süre fiili çalışma süresi olarak kabul edilmez, çünkü günlük mesai saatleriniz içindeki dinlenme süreleri yasal olarak çalışma süresinden sayılmamaktadır. Mahkemeler fazla çalışma alacaklarını hesaplarken, işe başlama ve işi bırakma saatlerinizi net olarak belirleyerek aradaki zaman diliminden yemek veya çay gibi ihtiyaçlarınız için kullandığınız ara dinlenme süresini düşerek net çalışma sürenizi tespit eder.

Fazla çalışma yaptığınızı işyeri kayıtları gibi yazılı belgelerle ispatlayamamanız durumunda, şahit beyanlarıyla da bu alacağınızı talep etmeniz mümkündür. Yargıtay kararlarına göre, fazla çalışma iddiaları tanık anlatımlarına dayanılarak ispatlandığında, mahkeme tarafından bu hesaplamalar dikkate alınarak ödeme yapılmasına karar verilebilir.

Bilirkişi raporunda çalışma sürelerinizin ve özellikle fiili hafta sayısının hatalı hesaplanması doğrudan mahkemenin vereceği kararı etkileyeceğinden, bu duruma itiraz etmeniz oldukça önemlidir. Yargıtay incelemelerinde, belirli tarihler arasındaki hafta sayısının takvim kayıtlarına veya çalışma sürelerine uygun düşmeyecek şekilde örneğin olması gerekenden daha fazla ya da eksik gösterilmesi, hesaplanan fazla çalışma ücreti tutarlarını doğrudan değiştireceği için önemli bir bozma nedeni olarak kabul edilmektedir.

Sabit ücretinize ek olarak prim usulüyle çalıştığınız durumlarda, aldığınız primlerin fazla mesai ücretinden daha yüksek olması sizin fazla çalışma alacağınızın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. İşvereniniz fazla mesai ücretinizi hesaplarken, normal saat ücretlerinizin ödenen primler ile karşılandığını kabul etmek zorundadır.

İmzalı maaş bordrolarında fazla çalışma tahakkuku bulunuyorsa, kural olarak bu alacağın ödendiği varsayılır ve bordronun sahteliği ispat edilmedikçe bu belgeler kesin delil niteliği taşır. Eğer maaş bordrosunu imzalarken alacağınızın daha fazla olduğuna dair bir ihtirazi kayıt düştüyseniz, bordroda görünenden daha fazla çalıştığınızı her türlü delille ispat etmeniz mümkündür.

Fazla çalışma sürelerinin belirlenmesinde işçilerin kullandığı ara dinlenme süreleri günlük fiili çalışma süresinden mutlaka düşülmelidir. İş Kanunu uyarınca çalışma süresine göre belirlenen bu dinlenme süreleri, çalışma süresinden sayılmadığı için fazla mesai hesabında dikkate alınmaz.

Haftalık kırk beş saatlik yasal çalışma süresini aşmasanız bile, sırf gece çalışmasından kaynaklanan süreler için fazla mesai ücreti almanız mümkündür. Yargıtay içtihatlarına göre, işçinin haftalık kırk beş saati aşan çalışması olmasa dahi sadece gece çalışması yapmasından kaynaklı ilave ücret hakkı doğabilmektedir.

Bir günlük çalışmanın yarısından fazlası gece çalışma saatlerine denk geliyorsa, o günkü çalışmanın tamamı yasal olarak gece çalışması sayılır ve fazla mesai hesaplaması bu kurala göre yapılır. Yargıtay kararlarına göre, akşam yirmiden sabah sekize kadar süren on iki saatlik bir vardiyada çalışan işçinin, dinlenme süreleri çalışma süresinden düşülerek fiili çalışma süresi bulunur.

İşvereniniz tarafından size imzalatılan maaş bordrolarında sembolik olarak düşük miktarda fazla çalışma tahakkuku yapılmış olsa bile, gerçekte daha fazla çalıştığınızı ispatlayarak aradaki farkı talep edebilirsiniz. Hukuki uygulamalara göre, işçinin imzasını taşıyan bordrolar kural olarak sahteliği kanıtlanana kadar kesin delil sayılsa da, işverenin sırf gelecekteki talepleri engellemek amacıyla her ay aynı veya çok düşük miktarlarda göstermelik fazla çalışma tahakkuku yapması durumunda bu bordrolar tek başına hakkınızı ortadan kaldırmaz.