İşçi Hakları

Fazla mesai alacağınızı ispatlamak için dosyaya sunduğunuz personel çalışma çizelgeleri ve mesai formlarının mahkeme tarafından gün bazında detaylıca incelenmesi zorunludur. İş mahkemelerinde görülen davalarda, işçinin fazla çalışma yapıp yapmadığının tespiti için sunulan yazılı deliller büyük önem taşımaktadır.

Mahkemeler işçilik alacaklarınızı hesaplarken, ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmalarınız ile haftalık normal sınırları aşan çalışmalarınızı birbirine karıştırmadan, mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde ayrı ayrı dikkate alarak hesaplama yaparlar. Eğer bir dini veya milli bayram gününde çalışmışsanız ve bu günlerin ücretini genel tatil ücreti adı altında ayrıca talep ediyorsanız, bilirkişi raporlarında o bayram günlerinin hesaplama dışı bırakılması doğru bir yöntemdir.

İşten ayrılma sürecinizde ileri sürdüğünüz gerekçelerin haklı olup olmadığı, mahkemenin yapacağı bu yeni alacak hesaplamalarına göre kesinleşecektir. Fazla mesai ücretlerinizin ödenmemesi işçi açısından bir haklı fesih sebebi oluşturabilir ancak bunun tespiti için öncelikle içeride gerçekten ödenmemiş bir mesai alacağınızın kalıp kalmadığının netleşmesi şarttır.

Mahkeme tarafından yapılan fazla mesai hesaplamasında aynı günün mükerrer olarak dikkate alınması hatalı bir işlem olup bu durum üst mahkemece bozma sebebi yapılarak düzeltilebilir. Günlük ve haftalık çalışma saatleri toplanarak bir haftalık toplam çalışma süresi bulunurken, haftanın altıncı günündeki çalışmanın haftalık toplam sürenin içine halihazırda dahil edilmesine rağmen, ayrıca bir kez daha eklenmesi hukuka aykırıdır.

Fazla mesai süreleriniz hesaplanırken işyerinde geçirdiğiniz toplam süreden gün içindeki ara dinlenme sürelerinin düşülmesi suretiyle net fiili çalışma süreniz tespit edilerek bir sonuca varılır. Örneğin sabah sekiz ile akşam sekiz arasında on iki saatlik bir zaman diliminde işyerinde bulunuyorsanız ve gün içinde iki saatlik bir dinlenme süreniz varsa, mahkeme bu iki saati düşerek günlük fiili çalışma sürenizi on saat olarak belirleyecektir.

İmzalamış olduğunuz iş sözleşmesinde fazla çalışmaların ücrete dahil olduğuna dair açık bir kural bulunuyorsa ve aldığınız maaş asgari ücret seviyesinin üzerindeyse, bu sözleşme maddesi hukuken geçerli kabul edilir. Yargıtay kararlarına göre, böyle bir durumda işçinin yaptığı yıllık belirli bir saate kadar olan mesailerin temel ücretin içinde halihazırda ödendiği varsayılır ve bu süreler için ayrıca bir mesai ödemesi talep edilemez.

Uluslararası taşımacılık yapan tır şoförlerinin fazla çalışma alacakları öncelikle araçlarda kullanılması zorunlu olan takograf cihazı ölçümlerine ve ilgili yönetmelik hükümlerindeki sürüş sürelerine göre belirlenmektedir. İş kanunundaki genel kurallardan farklı olarak, uluslararası karayolu taşımacılığı yapan taşıtlarda çalışan personelin çalışma ve dinlenme süreleri özel mevzuatlarla düzenlenmiştir.

Vardiyalı çalışma sisteminde tam olarak ispatlanamayan mesailer için tahmini ya da varsayımsal bir hesaplama yapılarak fazla mesai ücreti ödenmesi mümkün değildir. İşyerinizde sekizer saatlik üçlü vardiya sistemi uygulanıyorsa kural olarak fazla çalışma yapılmadığı kabul edilir.

İş yerinde gerçekleştirdiğiniz fazla çalışmaların karşılığının normal çalışma ücreti üzerinden değil, kanunda belirtilen oranlarda zamlı olarak hesaplanıp tarafınıza ödenmesi gerekmektedir. Mahkemeye taşınan bir uyuşmazlıkta, işçi haftanın beş günü uzun saatler çalışmasına rağmen fazla çalışma ücretlerinin normal ücret seviyesinden ödendiğini ve zamlı kısmın bordrosuna yansıtılmadığını belirterek bu durumu iş sözleşmesini sonlandırmak için bir gerekçe olarak sunmuştur.

Evet, resmî tatillerde ve bayram günlerinde çalıştığınızı sadece şahit beyanlarıyla kanıtlamışsanız hesaplanan tutar üzerinden yine belirli bir oranda kesinti uygulanması gerekecektir. Tıpkı fazla çalışma ücretlerinde olduğu gibi ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarının da yazılı delil yerine şahit anlatımlarına dayalı olarak hesaplanması halinde işçinin sürekli aynı şekilde tatillerde çalışması mümkün görülmemektedir.