İşçi Hakları

İşyerindeki uzun mesailerinizi tanık beyanlarıyla ispatlamanız halinde mahkeme alacaklarınızdan belirli bir oranda hakkaniyet indirimi yapacaktır. Çalışma sürelerinizin haftalık kırk beş saati aşan kısımları fazla çalışma olarak kabul edilir ve bu alacaklarınızın uzun bir dönemi kapsaması durumunda mahkeme, hayatın olağan akışını dikkate alarak hesaplanan miktar üzerinden takdiren hakkaniyet indirimi uygular.

İşvereninizin size ödediği yüksek tutarlı satış primlerini gerekçe göstererek fazla mesai ücretinizi ödemekten kaçınması hukuken doğru bir yaklaşım olarak kabul edilmemektedir. Sabit bir ücretin yanında satış performansına dayalı prim ödemesi usulüyle çalıştığınız durumlarda, yaptığınız fazla çalışmaların karşılığı olan ücretin ayrıca hesaplanıp size ödenmesi kuralı geçerlidir.

İşvereniniz fazla çalışma karşılığını size ücret olarak ödeyebileceği gibi serbest zaman olarak da kullandırabilir ve bu izinler hesaplamalarda dikkate alınarak alacağınızdan mahsup edilir. Yargıtay kararlarına göre, fazla çalışma karşılığında işçiye kullandırılan serbest zaman veya alacak izni gibi sürelerin alacak hesaplamasında mutlaka değerlendirilmesi gerekmektedir.

İş sözleşmenizde fazla çalışma ücretinin aylık maaşınıza dahil olduğuna dair bir madde varsa bile ekstra ücret talep edemeyeceğiniz anlamına gelmez, bu kuralın belli yasal sınırları bulunmaktadır. Yargıtay uygulamalarına göre sözleşmelerde yer alan fazla mesainin ücrete dahil olduğu yönündeki kurallar yılda sadece iki yüz yetmiş saatle sınırlı olarak geçerli kabul edilmektedir.

Banka hesabınıza her ay değişik miktarlarda fazla çalışma ücreti yatırılmış ve bu ödemeleri herhangi bir çekince bildirmeden almış olsanız dahi, gerçekte daha fazla çalıştığınızı iddia edebilirsiniz ancak bu durumu ispatlamak için daha sıkı kurallara uymanız gerekecektir. İşvereniniz size imzalamanız için bir maaş bordrosu sunmamış olsa bile, banka kanalıyla yapılan bu ödemeler karşısında sessiz kalmanız ve bir ihtirazi kayıt koymamanız, size ödenen rakamların üzerinde bir çalışmanız olduğunu gösterme yükümlülüğünü doğrudan size yükler.

İşyerinizde mesai saatlerinizi gösteren elektronik giriş çıkış kayıtları veya puantaj belgeleri mevcutsa ve siz bu belgelere herhangi bir itiraz kaydı düşmemişseniz, kural olarak sadece şahit beyanlarına dayanarak fazla mesai ücreti almanız pek mümkün görünmemektedir. Mahkemeler, üzerinde oynandığına veya değiştirildiğine dair bir itirazınız bulunmayan puantaj kayıtları gibi yazılı delilleri, tanık ifadelerinden daha üstün tutarak kararlarına esas almaktadır.

Fazla mesai yaptığınızı ve ulusal bayram ile genel tatil günlerinde çalıştığınızı ispat etme yükümlülüğü işçi olarak size aittir. Çalıştığınız dönemlere ait haklarınızı kanıtlamak için işverenin tuttuğu yazılı kayıtlara dayanabileceğiniz gibi, işverenin bu çalışmaları belgelememesi durumunda çalışma düzeninizi bilen kişilerin ifadelerine de başvurabilirsiniz.

İşten ayrılırken bildirdiğiniz fesih sebebini sonradan değiştirmeniz hukuken mümkün olmadığından, istifa dilekçenizde yazmayan bir nedene dayanarak tazminat talep etmeniz mahkemece kabul görmeyecektir. İşçi veya işveren, iş sözleşmesini sonlandırırken ortaya koyduğu fesih sebebi ile sıkı sıkıya bağlıdır.

İşveren tarafından size sunulan ücret bordrolarında imzanız bulunmuyorsa ancak bordroda bir fazla çalışma tahakkuku gösterilmişse, öncelikle bu tutarların banka kanalıyla size fiilen ödenip ödenmediğinin araştırılması gerekmektedir. İlgili yıla ait imzasız bordrolardaki fazla mesai tahakkuklarının banka aracılığıyla size ödendiği ispat edilirse, bu ödemelerin toplam tutarı eğer mahkemece tespit edilen bir fazla çalışma ücreti alacağınız varsa o miktardan mahsup edilmek zorundadır.

İmzası bulunmayan maaş bordrolarında fazla çalışma tahakkuku görünüyorsa, mahkeme tarafından öncelikle bu tutarların banka kanalı ile size ödenip ödenmediği detaylıca araştırılacaktır. Eğer geçmiş aylara ait maaş bordroları üzerinde imzanız bulunmasa bile banka hesabınıza yapılan ödemelerle örtüşen bir tahakkuk tespit edilirse, yatırılan bu tutarlar mahkemece dikkate alınır.