Kamu Yararı

Hayır, televizyon kanalları sadece reyting artırmak ve eğlence amacıyla sıradan kişilerin görüntülerini onların izni olmadan yayınlayamazlar, zira bu durum basın özgürlüğünün koruması altındaki kamu yararı taşıyan bir tartışma olarak değerlendirilmez. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sıradan vatandaşların bir komedi gösterisi sırasındaki tartışmalarının izinsiz olarak yayınlanmasının, toplumu ilgilendiren herhangi bir meselenin aydınlatılmasına katkı sağlamadığını belirtmektedir.

Devletin devam eden uyuşmazlıkları etkilemek amacıyla geriye dönük yasalar çıkararak mahkeme süreçlerine müdahale etmesi kural olarak adil yargılanma hakkının ihlalidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devletin üstün bir kamu yararı olmaksızın, sadece belirli kişilerin atamalarını iptal etmek veya aleyhe olan bir davayı kazanılmaz hale getirmek için geriye dönük yasa çıkarmasını hukukun üstünlüğü ilkesine aykırı bulmaktadır.

Yargılama sürecinizde yurt dışına çıkış yasağı konulması ve bu yasağın iş bulma gerekçesiyle kaldırılmaması, kural olarak seyahat özgürlüğünün ihlali anlamına gelmeyebilir. Mahkemeler, kişinin yargılamadan kaçma şüphesi bulunup bulunmadığını, geçmişteki davranışlarını ve suçun niteliğini dikkate alarak bu tür kısıtlamalar getirebilir.

Bir gazetenin sizin hakkınızda yaptığı yayının itibarınızı zedelediği iddiasıyla açacağınız davayı kazanıp kazanamayacağınız, haberin şiddete teşvik edip etmediğine ve kamu yararı taşıyıp taşımadığına bağlıdır. Mahkemeler bu tür uyuşmazlıklarda ifade özgürlüğü ile özel hayata saygı hakkı arasında bir denge kurmak zorundadır.

Hakkınızda köktendinci veya radikal gibi ifadelerin kullanılması, bu kelimeler şiddete veya teröre doğrudan bir çağrı içermediği sürece otomatik olarak hakaret veya özel hayata saldırı sayılmaz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına göre, bir haberin içeriği değerlendirilirken kullanılan kelimelerin sadece sokak ağzındaki yaygın anlamlarına değil, aynı zamanda sözlük anlamlarına ve haberin bütünü içindeki bağlamına da bakılmaktadır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararına göre, resmi olarak cinsiyet değiştirebilmeniz için kendi isteğiniz dışında kısırlaştırma veya cinsiyet değiştirme ameliyatı olmaya zorlanmanız hukuka aykırıdır. Çekya aleyhine açılan bu davada mahkeme, cinsiyet hanesinin ve buna bağlı doğum numarasının değiştirilmesi için ameliyat şartı aranmasının kişinin özel hayata saygı hakkı bağlamında ihlal oluşturduğuna hükmetmiştir.

Görevden uzaklaştırıldıktan sonra göreve iade edilmeniz üzerine geçmişe dönük olarak size yapılan aylık ödemelerine faiz işletilmemesi mülkiyet hakkı ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, sonradan toplu olarak ödenen aylıkların faizsiz bir şekilde verilmesi, başvurucu üzerinde şahsi olarak aşırı bir külfet oluşturmaktadır.

İdarenin, sonradan ödenen memuriyet aylıklarına faiz işletmemesini sadece kamu yararı gerekçesiyle savunması hukuken geçerli kabul edilmemekte ve bu durum bireye aşırı külfet yüklenmesi olarak değerlendirilmektedir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan bir müdahalenin ölçülü olabilmesi için kamu yararı amacı ile bireyin hakları arasında adil bir dengenin kurulması gerektiğini vurgular.

Kamu görevlilerinin görev yerlerinin veya unvanlarının değiştirilmesi işlemlerinde idarenin sahip olduğu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, her zaman kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır. İdarenin sizi daire başkanı kadrosundan alarak uzman kadrosuna ataması gibi işlemlerde, bu değişikliği gerektirecek hukuken geçerli ve somut bir nedenin, yani sebep unsuru şartının açıkça ortaya konulması gerekir.

Kesinleşmiş bir yargı kararına rağmen devlet kurumlarının talep ettiğiniz istatistiki bilgileri size vermemesi, anayasal güvence altındaki ifade özgürlüğünün ihlali anlamına gelebilir. Bilgi edinme hakkı, kişilerin haber ve bilgilere serbestçe ulaşabilmesini kapsar ve yönetilenlerin yönetenleri denetleyebilmesi açısından demokratik bir hukuk devletinde vazgeçilmez bir haktır.