Kamu Yararı

Kamulaştırma bedelinizin dava ve fiili ödeme tarihleri arasında geçen sürede enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, mülkiyet hakkınızın ihlali olarak kabul edilmektedir. Devletin mülkiyet hakkına yaptığı kamulaştırma müdahalesinin orantılı olabilmesi için taşınmazın gerçek bedelinin malike ödenmesi ve bu bedelin tespit edildiği tarih ile ödeme tarihi arasında enflasyon etkisiyle hissedilir bir değer kaybı yaşanmamış olması gerekir.

Bir haberin başka bir kaynaktan alıntılanarak yayımlanması basının araştırma yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmasa da, iddiaların doğrudan davacıyı hedef almadığı durumlarda salt alıntı yapmak doğrudan tazminat sorumluluğu doğurmayabilir. Anayasa Mahkemesi incelemelerinde, yayımlanan bir röportajın veya haberin okuyucu tarafından başka bir kaynağa dayandırıldığının kolayca anlaşılabiliyor olması önemli bir kriter olarak değerlendirilmektedir.

İstinaf mahkemesinin, ilk derece mahkemesinin basın özgürlüğü lehine verdiği kararı kaldırırken, haberin eleştiri sınırlarını nasıl aştığına ve davacının haklarını ne şekilde zedelediğine dair ilgili ve yeterli bir gerekçe sunmadan tazminata hükmetmesi anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, ifade özgürlüğüne yönelik yargısal bir müdahalenin demokratik toplum düzeninde zorunlu bir sosyal ihtiyacı karşılaması ve mutlaka doyurucu bir şekilde gerekçelendirilmesi gerekmektedir.

Bir haberde okuyucunun ilgisini çekmek ve haberin etkisini artırmak amacıyla abartılı, sert veya suçlayıcı başlıklar kullanılması tek başına kişilik haklarınıza saldırı olarak kabul edilmeyebilir. Anayasa ile güvence altına alınan ifade ve basın hürriyeti, sadece zararsız veya hoşa giden bilgileri değil, aynı zamanda muhatabı açısından kırıcı, şok edici veya rahatsız edici olabilen ifadeleri de koruma altına almaktadır.

Toplumun ilgisini çeken güncel bir adli soruşturma veya yargılama süreci hakkında basının kamuoyunu bilgilendirme hakkı bulunduğundan, bu tür haberlerin yayımlanması doğrudan yasaklanamaz veya tazminat gerekçesi yapılamaz. Temel kural, basının kamu yararı taşıyan bir konuyu haberleştirirken öz ile biçim arasındaki dengeyi koruması ve haberin o anki gerçekliğe uygun olmasıdır.

Anayasa Mahkemesi, yerel mahkemelerin taşınmaz bedellerini belirlerken sahip olduğu takdir yetkisine kural olarak müdahale etmemektedir. Mahkemece yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporları doğrultusunda belirlenen bedel, taşınmazın durumuna göre makul bir seviyede kabul ediliyorsa, bu miktarın mülkiyet hakkını ihlal ettiği söylenemez.

Kanuni bir düzenlemeye dayanılarak silahınızın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi işleminde kamu yararı bulunsa dahi, size hiçbir giderim yolu veya alternatif seçenek sunulmaması yasalara ve anayasal haklarınıza aykırı bulunmuştur. İdare mahkemeleri, Terörle Mücadele Kanunu'na eklenen ek madde uyarınca yapılan bu işlemin hukuka uygun olduğunu belirterek davaları reddetmiş olsa da, yüksek mahkeme bu tür durumlarda daha hafif bir müdahale ile aynı amaca ulaşılmasının mümkün olduğunu vurgulamaktadır.

İdarenin size olan borcunu yasal faiziyle birlikte ödemiş olması, şayet bu faiz oranı enflasyon karşısındaki erimeyi telafi edemiyorsa, hakkınızı aramanıza kesinlikle engel teşkil etmemektedir. Mahkeme kararıyla tespit edilen veya bir hak olarak öngörülen kamu borcu hâline gelmiş ödemelerin geç yapılması durumunda, alacakta meydana gelen değer aşınmaları sizin üzerinizde orantısız bir yük oluşturuyorsa yasal koruma devreye girer.

Belediyenin ruhsata aykırı olarak inşa edilen yapıları, aradan uzun yıllar geçmiş olsa bile kanundan kaynaklanan yetkisiyle yıkma hakkı bulunmaktadır. İlgili mahkeme kararlarına göre, ruhsatsız bir yapının uzun süre yıkılmamış olması tek başına o yapının yasal hale geldiği veya yıkılamayacağı anlamına gelmez.

Ruhsatsız olarak inşa edilen bir yapının yıkılması durumunda, o yapı için geçmişte emlak vergisi ödenmiş olması veya yapının fiilen kullanılması, mülk sahibine doğrudan tazminat veya enkaz bedeli ödenmesini gerektirmez. Mahkemelerin yaklaşımına göre, mülk sahibinin ruhsatsız yapıyı yasal duruma getirmemesi ve belediyenin farklı tarihlerde mühürleme, yıkım ve para cezası gibi idari işlemleri uygulamış olması, idarenin hukuka uygun hareket ettiğini gösterir.