Kamu Yararı

Hayvanlara yönelik kötü muameleleri ifşa etmek amacıyla yapılan çekimler ve paylaşımlar kamuoyunu bilgilendirme hakkı kapsamında değerlendirilebilmekle birlikte, şirketler tarafından ticari itibarın zedelenmesi iddiasıyla dava konusu yapılma riski taşımaktadır. Hayvan endüstrisi tesislerinde yaşanan ihlallerin ortaya çıkarılması, toplumun sağlıklı ve etik üretim süreçleri hakkında bilgi sahibi olması açısından yüksek bir kamu yararı barındırır.

Büyük miktardaki temiz bir sıvının içine damlayan çok az miktardaki alkolün, karışımın renginde, tadında veya kokusunda hiçbir değişiklik yapmadan yok olması istihlak kuralı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Hukukçuların önemli bir kısmına göre, baskın olan temiz maddenin içinde eriyen ve hiçbir iz bırakmayan bu eser miktardaki madde, hukuken yok hükmünde kabul edilebilir.

Çevre hukukunda, ekonomik kalkınma hedefleri ile doğanın korunması arasında bir denge kurulmaya çalışılmakta olup, ulusal yasalar çerçevesinde yasal izinlerle yapılan bazı madencilik faaliyetleri, içerdikleri ekonomik ve sosyal faydalar sebebiyle doğrudan bir uluslararası suç olarak değerlendirilmeyebilmektedir. Ancak, ekokırım suçuna ilişkin bağımsız uzmanların hazırladığı hukuki metin taslaklarında yer alan orantılılık testi kriterine göre, elde edilecek sosyal ve ekonomik faydalara kıyasla çevreye verilen zarar açıkça aşırı ve orantısızsa, eylem yasal görünse bile keyfi kabul edilerek uluslararası bir soruşturmaya konu edilebilir.

Hukuk sistemimizde mülkiyet hakkı temel bir anayasal güvence altına alınmış olmakla birlikte, bu hakkın kullanımı toplumun genel menfaatleri ve doğanın sürdürülebilirliği çerçevesinde sınırlandırılabilmektedir. Sulak alanlar, ormanlar veya kıyılar gibi ekolojik açıdan kritik öneme sahip bölgelerde, doğanın dengesini korumak amacıyla ölçülülük ilkesi bağlamında mülkiyet hakkınıza çeşitli yasal kısıtlamalar getirilmesi mümkündür.

Devletin ekonomik büyümeyi ve kalkınmayı sağlama görevi bulunmakla birlikte, bu görevin çevreyi koruma ve insan sağlığını gözetme yükümlülüğü ile dengelenmesi hukuki bir zorunluluktur. Anayasamızda da dolaylı olarak korunan sürdürülebilir kalkınma ilkesi, ekonomik faaliyetlerin ekolojik sınırları ve doğanın kendini yenileme kapasitesini aşmamasını gerektirmektedir.

Ormanlık alanda Türkiye'nin de taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle nesli yok olma tehlikesi altında bulunan koruma altındaki bir yaban hayvanının yasadışı şekilde öldürülmesine şahit olmanız, ceza mevzuatımız kapsamında çok ciddi bir suçun işlendiği anlamına geldiğinden derhal şikayet yoluna başvurabilirsiniz. Yürürlükteki yasalara göre nesli yok olma tehlikesi altında olan bir yaban hayvanını kasten öldürmek veya bir hayvan neslini yok etmek doğrudan hapis cezası öngörülen suçlar arasındadır ve bu tür eylemlerin engellenmesi kamu yararı ile herkesin sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı kapsamında değerlendirilmektedir.

Koruma altındaki yaban hayvanlarının saldırısı sonucu uğradığınız zararların idare tarafından karşılanması talep edilebilir bir durumdur. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yaban hayatını koruma amacıyla alınan kararlar kamu yararı taşısa da bu koruma tedbirleri neticesinde bireylerin uğradığı özel ve ağır zararların yalnızca o kişilerin üzerinde bırakılması hukuka uygun düşmez.

Kanun koyucu, devletin ekonomik menfaatleri, suç işlenmesinin önlenmesi veya adli soruşturmaların yürütülmesi gibi üstün kamu yararı barındıran bazı özel durumları aydınlatma yükümlülüğü istisnaları arasına alarak bu kurumlara muafiyet tanımıştır. Örneğin, kolluk kuvvetleri tarafından yürütülen bir suç soruşturmasında şüphelinin verilerinin işlenmesi sırasında veya vergi müfettişlerinin gerçekleştirdiği mali denetim süreçlerinde, ilgili mercilerin size önceden bilgi vermesi incelemenin selametini tehlikeye sokabileceği için aydınlatma yapma zorunlulukları kural olarak bulunmamaktadır.

Hakkınızda yapılan haberlerin kaldırılması talebinizde, basın özgürlüğü ile unutulma hakkınız arasında yargı makamlarınca adil bir denge kurulması gerekmektedir. Haberin yapıldığı ilk tarihte basının kamuoyunu bilgilendirme görevi kapsamında bir hukuka uygunluk nedeni bulunsa da, aradan geçen zamanla birlikte bu bilginin kamu yararı niteliğini yitirmesi ihtimal dâhilindedir.

Hakkınızda yapılan eleştirel bir haberin yayından kaldırılması veya silinmesi talebinizin kesin olarak kabul edileceğini söylemek mümkün olmamakla birlikte, bu durumun değerlendirilmesi haberin niteliğine ve kamu yararı taşıyıp taşımadığına bağlıdır. Yargı makamları, kişilerin şeref ve haysiyetini koruyan unutulma hakkı ile toplumun bilgi edinmesini sağlayan basın özgürlüğü arasında hassas bir denge kurmakla yükümlüdür.