Kıdem Tazminatı

İşverenin yönetim hakkı sınırlarını aşarak işçinin her anını teknolojik cihazlar ve yazılımlar aracılığıyla kesintisiz olarak izlemesi, işçiyi gözetme borcunun açık bir ihlali anlamına gelebilecek orantısız bir müdahaledir. Çalışma hayatının dijitalleşmesiyle birlikte klavye hareketleri, ekran takibi veya konum verilerinin yapay zeka ile anlık analiz edilmesi, işçinin üzerinde sürekli ve ağır bir psikolojik baskı yaratarak psikososyal riskler doğurmakta ve özel hayata saygı hakkını derinden zedelemektedir.

Hakkınızda yürütülen bir disiplin süreci devam ederken, işverenin olası fesih yaptırımını etkisiz kılmak amacıyla aniden emeklilik başvurusunda bulunmanız, yargı makamlarınca hukuki koruma görmeyebilecek ve tazminatınızı tehlikeye atabilecek bir adımdır. Kanunlarımız işçilere emeklilik sebebiyle işten ayrılma hakkı tanımış olsa da, bu hakkın kullanımında temel alınan dürüstlük ve iyiniyet sınırlarına riayet edilmesi zorunludur.

Sırf kıdem tazminatı alabilmek maksadıyla daha önce boşandığınız eşinizle kısa bir süre içerisinde yeniden evlenerek iş sözleşmenizi sonlandırmanız, hukuk sisteminin himaye etmediği ve tazminat alamayacağınız bir durum olarak karşınıza çıkacaktır. Kadın işçilere yasa ile özel olarak tanınan evlilik sebebiyle fesih hakkının temel gayesi, evlilik kurumunun getirdiği yeni yaşam ve ev düzenine uyum sağlanmasını kolaylaştırmaktır.

İş Kanunu ve ilgili mevzuatımız, kadın işçilere evlilik nedeniyle işten ayrılma durumunda önemli bir pozitif ayrıcalık tanımıştır. Medeni kanun hükümlerine uygun olarak gerçekleştirdiğiniz resmî evlilik tarihinizden itibaren tam bir yıl içerisinde, sadece evliliğinizi gerekçe göstererek iş sözleşmenizi kendi isteğinizle feshetmeniz halinde dahi kıdem tazminatı almaya hak kazanırsınız.

İş sözleşmenizi evlilik nedeniyle sona erdirmeniz size kıdem tazminatı alma hakkı kazandırsa da, eğitim giderlerine ilişkin sözleşmesel geri ödeme borcunuzu ne yazık ki ortadan kaldırmamaktadır. Evlilik, işçinin özel yaşamına dair bir tercih olup, işverenin size sunduğu eğitim yatırımı karşılığındaki meşru menfaatini ortadan kaldıran bir durum olarak görülmemektedir.

Olağan nedenlerle yaptırılacak olan fazla çalışmalar için yasa gereği işçinin yazılı onayının alınması kesin bir zorunluluktur ve bu onay şartı yerine getirilmeden hiçbir işçi kendi iradesi dışında olağan iş akışı içinde zorla fazla mesai yapmaya mecbur bırakılamaz. Sizin yasal hakkınızı kullanarak onay vermemeniz işveren açısından geçerli veya haklı bir fesih nedeni oluşturmayacağı gibi, onayınız olmadan sizi çalışmaya zorlaması iş şartlarının esaslı ihlali sayılarak sizin tarafınızdan iş sözleşmenizi haklı nedenle derhal feshetmenize olanak tanıyabilecek bir nitelik taşır.

İşverenlerin vergi veya sigorta primi maliyetlerini düşürmek amacıyla maaşın sadece bir kısmını resmi kayıtlara yansıtıp kalanını elden veya fatura karşılığı ödemesi uygulamada sık rastlanan ancak hukuka aykırı bir yöntemdir. Fazla mesai, kıdem tazminatı veya ihbar tazminatı gibi alacaklarınızın hesaplanmasında, bordroda görünen düşük tutar değil, her zaman elinize geçen gerçek ücret esas alınmalıdır.

İşvereninizin rızanız olmadan sizi ulaşımı çok zor bir başka işyerine göndermesi, hukuken çalışma koşullarında esaslı değişiklik anlamına gelir ve bu durumu kabul etmeyerek işten ayrılmanız durumunda kıdem tazminatı talep etme hakkınız doğabilir. İş hukuku kurallarına göre, işvereniniz sizin aleyhinize bir değişiklik yapmak istiyorsa bunu size yazılı olarak bildirmeli ve belirli bir süre içinde sizin yazılı onayınızı almalıdır.

İş Kanunu uyarınca bir işçinin patronuna veya onun ailesine hakaret etmesi haklı fesih sebebi sayılmakla birlikte, işyerinde patronun otoritesini temsil eden bir yöneticiye yönelik bu tür eylemler de hukuki incelemeye esas oluşturabilecek ciddi bir fesih sebebidir. Otoriteyi ve düzeni sağlamakla görevli bir temsilci olduğunuz için, size karşı yapılan küfür veya hakaret, işverene karşı yapılmış gibi değerlendirilerek haklı nedenle fesih prosedürünün işletilmesine imkan tanıyabilir.

İşverenin veya yöneticilerinizin şirket içi dijital platformlarda maruz kaldığınız dışlayıcı ve alaycı tutumlara sessiz kalması, size iş sözleşmenizi haklı nedenle fesih imkânı tanıyabilecek önemli bir hukuki gerekçedir. İş hukuku kuralları gereği işveren, çalışanlarının onurunu ve psikolojik bütünlüğünü korumak, çalışma barışını bozan davranışları engellemekle yükümlüdür.