Mal Rejimi

Yurt dışında mahkemelerce verilen boşanma kararınızın Türkiye'de mal rejiminin tasfiyesine konu olabilmesi için öncelikle bu kararın Türk hukuk sisteminde geçerlilik kazanması gerekmektedir. Yabancı boşanma kararının Türkiye'de kesin hüküm ve kesin delil etkisine ulaşabilmesi için yetkili Türk mahkemelerinde tanıma davası açmanız veya idari yoldan tescil ettirmeniz şarttır.

Yabancı bir ülkede gerçekleşen boşanmanın ardından Türkiye'de açılacak mal rejiminin tasfiyesi davalarında uygulanacak hukuk, doğrudan Türk kanunları olmayıp tarafların taşıdığı yabancılık unsuru dikkate alınarak belirlenmektedir. Türk milletlerarası özel hukuk kuralları gereğince, eşlerin evlenme anında açıkça bir hukuk seçimi yapıp yapmadığına bakılır.

Yabancı mahkemeler tarafından verilmiş ve Türkiye'de tanınarak geçerlilik kazanmış bir boşanma kararının ardından açılacak mal rejiminin tasfiyesine yönelik davalarda yetkili mahkemenin tespiti özel usul kurallarına tabidir. Tanınan yabancı boşanma kararı, Türk mahkemelerinde verilmiş bir karar ile eşdeğer etki yarattığından, mal paylaşımı davanızı boşanma veya ayrılık davalarında yetkili olan mahkemede, yani eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturulan yer mahkemesinde açabilirsiniz.

Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacak davalarında zaman aşımı süresi, Türk Borçlar Kanunu'nun ilgili maddeleri kıyasen uygulanarak on yıl olarak kabul edilmektedir. Yabancı mahkemelerde verilen boşanma kararları açısından zaman aşımının hangi tarihte başlayacağı geçmişte tartışmalara neden olmuşsa da, güncel Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre, zaman aşımının başlangıcı olarak yabancı mahkeme kararının kesinleşme tarihi esas alınmaktadır.

Boşanma kararının kesinleşmesinin ardından mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağınızın tespiti için dava açmanız belirli bir süreye tabidir ve bu süre geçirildiğinde hakkınızı hukuki yollardan talep etme imkanınız ortadan kalkabilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, yasal mal rejiminin tasfiyesi ile doğacak olan katılma alacağı boşanmanın doğrudan bir fer'isi niteliğinde kabul edilmediğinden, bu alacaklar için on yıllık genel zamanaşımı süresi uygulanmaktadır.

Kesinlikle geç kalmış sayılmazsınız, çünkü mal rejiminin boşanma kararıyla sona ermesinden kaynaklanan hukuki tasfiye ve alacak davalarında oldukça uzun bir yasal süre bulunmaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları ve yerleşik güncel içtihatlar doğrultusunda, eşinizin malvarlığına yaptığınız katkılardan doğan haklarınız için uygulanacak zamanaşımı süresi kanunen on yıl olarak açıkça kabul edilmektedir.

Yabancı bir boşanma kararının ardından Türkiye'de açılacak mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacak davalarında dava açma süresi en karmaşık hukuki sorunlardan birini oluşturmaktadır. Bu davalar boşanmanın doğrudan fer'i niteliğinde sayılmadığından, genel kural olarak Türk Borçlar Kanunu'nda yer alan on yıllık genel zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiği yüksek yargı kararlarında istikrar kazanmıştır.

Boşanma kararınızın kesinleşmesinin ardından mal paylaşımı davası açmak için acele etme zorunluluğunuz bulunmamakla birlikte, kanunların öngördüğü belirli bir yasal süre içerisinde bu hakkınızı kullanmanız son derece önemlidir. Mal rejiminin tasfiyesi sonucunda doğacak olan katılma alacağı, değer artış payı ve diğer taleplerinizin ileri sürülebilmesi, Yargıtay’ın güncel ve yerleşik içtihatlarına göre on yıllık genel zamanaşımı süresi kısıtlamasına tabidir.

Boşanma kararınızın üzerinden üç yıl geçmiş olması, mal paylaşımından doğan yasal haklarınızı aramanıza genel kural olarak engel teşkil etmemektedir; zira bu davalar için kanunen öngörülen zamanaşımı süresi henüz dolmamıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları ve mevcut yasal uygulamalar ışığında, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan katılma alacağı talepleri için Borçlar Kanunu'nda yer alan on yıllık genel zamanaşımı süresi tatbik edilmektedir.

Düğünde takılan ziynet eşyaları ve paraların evlilik birliği içerisinde kullanılmış olması, mal paylaşımı aşamasında sıklıkla karşılaşılan ve hakkınızı arayabileceğiniz bir durumdur. Yargıtay'ın uygulamalarında yer bulan fiili karineye göre, aksine bir anlaşma veya yerel adet olmadığı sürece düğünde takılan ziynet eşyaları kim tarafından takılmış olursa olsun kural olarak kadın eşin kişisel malı sayılmaktadır.