Manevi Tazminat

Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini tespit ettiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılması için ilgili derece mahkemesine gönderilmesine karar verir. Mahkemenin temel yaklaşımı, ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri ortadan kaldıracak adımların atılmasıdır.

İşyerindeki bir uygulamayı eleştirdiğiniz için iş akdinizin feshedilmesi ve açtığınız davanın tatmin edici gerekçeler sunulmadan reddedilmesi Anayasa ile güvence altına alınan ifade özgürlüğü hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Demokratik bir toplumda çalışanların da fikirlerini açıklama özgürlüğü bulunmakta olup devletin bu özgürlüğe en yüksek güvenceyi sağlaması gerekmektedir.

Hapishanede yazdığınız mektubun haksız yere sansürlenmesi sebebiyle haberleşme hakkınızın ihlal edildiği tespit edilse dahi, bu ihlal kararıyla birlikte doğrudan size manevi tazminat ödenmesine hükmedilmeyebilir. Anayasa Mahkemesi, temel bir hakkın ihlal edildiğini tespit ettiğinde, bu ihlalin ve yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması için öncelikle en uygun hukuki aracı belirler.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdiğinde, doğrudan maddi veya manevi tazminata hükmetmek yerine yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlalin tespit edilmesi durumunda, hak ihlalinin ve ortaya çıkan mağduriyetin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yerel mahkemede yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır.

Cezaevindeyken bir gazeteye hapishanedeki sorunları anlatan mektubunuzun somut ve yeterli bir gerekçe gösterilmeden alıkonulması, Anayasa ile güvence altına alınan ifade özgürlüğünüzün ihlali anlamına gelir. Tutuklu veya hükümlü olmanız, temel hak ve hürriyetlerden tamamen mahrum bırakılacağınız anlamına gelmez çünkü mahpusların da ifade özgürlüğü anayasal koruma altındadır.

Anayasa Mahkemesi mektubunuza haksız yere el konulduğunu tespit ederek ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğine karar verirse, size manevi tazminat ödenmesine ve dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmedilir. İhlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için temel kural eski hale getirmenin sağlanmasıdır.

Anayasa Mahkemesi bu tür ihlallerin tespit edilmesi durumunda, ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın ilgili derece mahkemesine gönderilerek yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. Kurulan bu hüküm doğrultusunda, yerel mahkemenin yeniden yargılama işlemlerini başlatarak Anayasa Mahkemesinin tespit ettiği ihlal nedenlerini gidermesi ve anayasal ilkelere uygun yeni bir karar vermesi zorunludur.

Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı vermesi, otomatik olarak yüklü miktarlarda maddi ve manevi tazminat alabileceğiniz anlamına gelmemektedir. Yüksek mahkeme, kanun değişikliği sebebiyle alacağın tahsil edilememesi sorununda asıl çözümün mahkemelerce verilecek yeni bir karar ile sağlanabileceğine inanmaktadır.

Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlaline uğradığınız tespit edilse dahi, talep ettiğiniz maddi ve manevi tazminatların doğrudan size ödenmesine karar verilmemektedir. Yüksek mahkeme, mülkiyet hakkı ve bu hakla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini tespit ettiğinde, ortaya çıkan bu anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle farklı bir hukuki yol izlemektedir.

Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin taşınmazınıza resmi bir işlem yapmaksızın el koyması durumunda mülkiyet hakkı ihlal edilmiş sayılmaktadır ve bu nedenle tarafınıza manevi tazminat ödenmesi gerekmektedir. Yüksek mahkeme, idarenin ilgili kanunlarda belirtilen usullere uymadan vatandaşın arazisine fiilen müdahale etmesinin kanunilik ilkesine aykırı olduğunu belirtmektedir.