Manevi Tazminat

Anayasa Mahkemesi, yargılama sırasında çıkan bir kanun nedeniyle alacağınızı tahsil edememenizden kaynaklanan hak ihlallerinde temel çözüm yolu olarak yeniden yargılama yapılmasına karar vermekte ve genellikle ayrıca bir maddi ve manevi tazminat ödenmesini kabul etmemektedir. Yüksek mahkemenin yaklaşımına göre, tespit edilen anayasal hak ihlalinin ve bu ihlalin yarattığı her türlü olumsuz sonucun ortadan kaldırılması için yerel mahkemede davanın yeniden görülmesi hukuken yeterli bir telafi yöntemi olarak kabul edilir.

İtiraz merciinin, yargılamanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki iddialarınızı ve toplanmayan delillerinizi hiç tartışmadan şikâyetinizi kesin olarak reddetmesi, adil bir yargılamada sahip olduğunuz temel güvencelerin göz ardı edilmesi anlamını taşımaktadır. Disiplin kurulunun verdiği hücreye koyma cezasına karşı yaptığınız şikâyetlerde, cezaevi personelinin tuttuğu tutanaklar kadar sizin sunduğunuz kamera kayıtlarının da bir bütünlük içinde değerlendirilmesi gerekir.

Eğitim hakkınızın ihlal edildiği tespit edilirse, yaşadığınız mağduriyetten ötürü hem yeniden yargılama talep edebilir hem de belirli bir miktar manevi tazminat alabilirsiniz. Kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan kişilerin eğitimlerine devam edebilmeleri için devletin sınırsız bir imkân sağlama zorunluluğu bulunmasa da, yasal olarak sunulan sınav haklarının gerekçesiz ve keyfî biçimde kısıtlanması durumunda ihlal doğmaktadır.

Anayasa Mahkemesi bu tür ihlal iddialarında haklı bulunmanız durumunda doğrudan yüklü bir maddi veya manevi tazminat ödenmesine genellikle karar vermemekte olup, bunun yerine eski hâle getirme kuralı çerçevesinde dosyayı ilk derece mahkemesine göndermektedir. Yüksek mahkeme, yargılama sırasında çıkan bir kanun nedeniyle alacağınızı tahsil edememenizden doğan mağduriyetin asıl çözümünün, ihlalin sonuçlarını tamamen ortadan kaldıracak olan yeniden yargılama mekanizması olduğunu kabul etmektedir.

Haksız ve süresiz kısıtlamalara maruz kalmanız nedeniyle uğradığınız ihlalin tespiti ile zararınızın karşılanması için ilgili mahkemelerden yeniden yargılama ve manevi tazminat talep edebilirsiniz. Ceza infaz kurumlarında tehlikeli tutuklu sayılarak hücrede yalnız bırakılma ve dış dünyayla iletişim gibi temel haklardan süresiz mahrum bırakılma durumlarında idarenin eyleminin hukuka aykırılığı tespit edildiğinde ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması gerekmektedir.

Öğrenim gören çocuklarınızla hafta sonu görüşmenizin haksız yere engellenmesi neticesinde Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal kararı verilmesi hâlinde, yaşadığınız manevi zararların karşılığı olarak tarafınıza belirli bir miktar manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Bunun yanı sıra, aile hayatınıza saygı gösterilmemesi nedeniyle ortaya çıkan bu ihlalin ve tüm sonuçlarının ortadan kaldırılabilmesi için yerel mahkemede yeniden yargılama yapılması da kararlaştırılmaktadır.

Ceza infaz kurumlarındaki kapalı görüşmelerin dinlenip kaydedilebilmesi için çıkarılacak bir kanunun öncelikle yeterince açık, öngörülebilir olması ve keyfiliğe karşı uygun bir koruma sağlaması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesinin belirlediği standartlara göre, böyle bir yasal düzenlemede dinleme ve kaydetme işleminin hangi suçlar yönünden, hangi koşullarda ve ne kadar süreyle uygulanacağı açıkça belirtilmelidir.

Mahkemenin habere dayanak olan belgenin gerçekliğini araştırmadan aleyhinize doğrudan tazminata hükmetmesi, basın özgürlüğü bağlamında hak ihlali oluşturabilmektedir. Gazeteciler olarak toplumu bilgilendirme ödevinizi yerine getirirken elde ettiğiniz bilgi ve belgelerin doğruluğunu araştırma yükümlülüğünüz bulunmaktadır ancak bu yükümlülük bir savcı gibi kesin kanıt bulma zorunluluğu anlamına gelmemektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızda ihlal kararı verilmesi durumunda size doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmedilmez, bunun yerine dosyanız ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla ilgili mahkemeye yeniden yargılama yapılmak üzere gönderilir. Mülke ulaşılamaması nedeniyle idari başvurunuzun süresinde görülmemesi sonucu oluşan hak ihlalinin giderilmesi için en uygun ve hukuki yolun yeniden yargılama yapılması olduğu kabul edilmektedir.

Otizmli çocuğunuzun devam ettiği okuldaki özel sınıfın idareden kaynaklanan nedenlerle kapatılması ve çocuğunuzun planlanan örgün eğitim yerine farklı bir eğitime tabi tutulması sonucunda zarara uğradığınızı düşünüyorsanız manevi tazminat talebinde bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre devletin, bireylerin eğitim ve öğrenim görmesini engellememe yönünde negatif ödevi bulunduğu gibi dezavantajlı bireylerin eğitim olanaklarına erişimindeki engelleri kaldırmak yönünde anayasal bir ödevi de bulunmaktadır.