Manevi Tazminat

Haksız yere aldığınız hücre cezası sebebiyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği tespit edildiğinde, bu ihlalin tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması için yeniden yargılama talep etme ve manevi zararlarınızın karşılanmasını isteme hakkınız bulunmaktadır. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre, ceza infaz kurumunda bulundurduğunuz dokümanlardan dolayı size verilen disiplin cezasının ilgili ve yeterli bir gerekçeye dayanmadığı saptanırsa, dosyanız yeniden değerlendirilmek üzere ilgili infaz hâkimliğine gönderilir.

Cezaevindeki kapalı görüşmelerin yasal dayanak olmaksızın dinlenip kaydedilmesi gerekçesiyle mahkemelere yaptığınız başvurular sonucunda, Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali kararı verilmekte ve dosyalar yeniden yargılama yapılması için ilgili yerel mahkemelere gönderilmektedir. Sürecin en başında infaz hâkimlikleri ve ağır ceza mahkemeleri, bu dinleme uygulamalarının ceza infaz kurumu güvenliği için gerekli olduğunu ve çeşitli yönetmelik veya kanun maddelerine dayandığını belirterek itirazları genellikle reddetmiştir.

Ceza infaz kurumunda haksız bir şekilde uygulanan ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası nedeniyle ailenizle görüşememeniz durumunda, devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Cezaevi idaresi tarafından hukuki dayanaktan yoksun bir şekilde verilen disiplin cezaları, doğrudan mahpusların aileleriyle olan bağlarını zedelediği için Anayasa ile güvence altına alınmış olan aile hayatına saygı hakkı ihlaline sebebiyet vermektedir.

Mahkeme kararının fiilî imkânsızlıklar nedeniyle aynen uygulanamadığı durumlarda dahi devletin, bu durumun yol açtığı maddi ve manevi zararları gidermekle yükümlü olduğu kabul edilmektedir. Özelleştirme süreci gibi sebeplerle çalıştığınız kurumun tüzel kişiliğinin ortadan kalkması ve bu nedenle lehinize verilen iptal kararının yerine getirilememesi, idareyi sorumluluktan mutlak surette kurtarmamaktadır.

Kazandığınız iptal kararının idare tarafından fiilî veya hukuki imkânsızlıklar gerekçe gösterilerek uygulanmaması üzerine açtığınız tam yargı davasının reddedilmesi durumunda, Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde hakkınızın ihlal edildiği yönünde bir karar alabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, idarenin mahkeme kararını yerine getirmek için fiilî imkânsızlıklar yaşasa bile bu durumun yol açtığı zararları gidermek zorunda olduğunu, bu zararların giderilmemesinin adil yargılanma hakkı kapsamındaki kararın icrası hakkı ihlali anlamına geldiğini kabul etmektedir.

Bireysel başvuru incelemesi devam ederken hesabınız üzerindeki blokenin kaldırılmış olması durumunda, ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi amacıyla tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir. Hesabınızdaki katılım fonu tutarının uzun süre bloke edilmesi nedeniyle yaşadığınız sıkıntılar ve mağduriyetler, ihlalin sonuçlarının giderilmesi bakımından tazminat ödenmesini gerektiren bir durum olarak görülmektedir.

Yargılama sürecinizde uygulanan tutuklama tedbirinin haksız olduğunu düşünüyorsanız, davanızın kesinleşmesini beklemeden Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak manevi tazminat talep edebilirsiniz. Yargı pratiğine göre kural olarak, bir kişinin haksız yere tutuklandığı iddiasıyla ceza muhakemesi kanunu kapsamında tazminat davası açabilmesi için hakkındaki ceza davasının esastan kesinleşmesi beklenir.

Hakkınızda yürütülen ceza yargılaması sonucunda beraat kararı verilmesi halinde, haksız gözaltı işlemi nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebiyle dava açma imkanınız bulunmaktadır. Beraat kararıyla birlikte önceden uygulanan yakalama ve gözaltı gibi koruma tedbirleri hukuka aykırı hale gelmiş kabul edilmektedir.

Mahkemeler tarafından haksız gözaltı veya tutuklama sebebiyle hükmedilen manevi tazminat miktarının ihlalle orantılı olmayacak ölçüde önemsiz veya kayda değer ölçüde düşük olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargı mercilerince takdir edilen manevi tazminat miktarının yeterli olup olmadığı değerlendirilirken, kararın verildiği tarihte Anayasa Mahkemesinin benzer başvurular üzerine verdiği tazminat miktarlarıyla bir karşılaştırma yapılmaktadır.

Haksız yere gözaltında tutulduktan sonra hakkınızda kovuşturmaya yer olmadığına veya beraat kararı verilirse açtığınız tazminat davasında size çok düşük bir bedel ödenmesi durumunda kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Mahkemeler, haksız gözaltı nedeniyle tazminata hükmederken kişinin sosyal ve ekonomik durumu, mesleki ve toplumsal konumu ile gözaltında kalınan süreyi dikkate alarak hakkaniyete uygun bir miktar belirlemek zorundadır.