Mülkiyet Hakkı

Bir mülkün geçmişte birbirine paralel veya birbiriyle çelişen iki farklı yasal düzenleme ile müsadere edilmiş olması durumunda, mahkemelerin yalnızca en eski tarihli düzenlemeyi dikkate alarak iade talebini reddetmesi her zaman yasal bir engel teşkil etmeyebilir. İlgili uyuşmazlıkta, mahkemelerin hangi müsadere işleminin fiilen etkili olduğunu ve devletin o dönemki gerçek niyetini kapsamlı bir şekilde incelemesi beklenir.

Bir yargılamanın makul süreyi aşarak aşırı uzun sürmesi ve bu gecikme esnasında kişinin mal varlığının satılması, mülkiyetten barışçıl istifade hakkının ihlali anlamına gelir. Başvuruya konu olayda, iflas işlemlerinin başlatılmasına karşı yapılan itirazlara ilişkin yargılama altı yılı aşkın bir süre devam etmiş ve bu süreçte üç farklı yargı kademesinde on beş ayrı karar verilmiştir.

Hukuka aykırılığı yargı kararıyla tespit edilmiş bir yıkım işlemi söz konusu olduğunda, idarenin sadece belirli bir orana denk gelen enkaz bedelini değil, yapının tam değerini ödemesi gerekir. İdare, hukuka aykırı olarak tesis ettiği işlemlerin sebep olduğu ihlalleri gidermekle ve kişiyi eski haline, yani hukuka aykırı işlem hiç tesis edilmemiş olsaydı hangi durumda olacaksa ona en yakın konuma getirmekle yükümlüdür.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğine karar verilirse, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanızın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmedilir. Hak ihlaline yol açan mahkeme kararlarının düzeltilmesi için idare mahkemesinin yargılama işlemlerini tekrar başlatması, ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yeni bir değerlendirme yapması hukuki bir zorunluluktur.

Devletin veya idarenin size ait bir taşınmaza kamulaştırma işlemi yapmaksızın el koyması, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kanunda belirtilen usullere uyulmadan vatandaşın arazisine veya mülküne el atılması kanunilik ilkesine aykırı bir müdahaledir ve bu durum hak ihlali olarak kabul edilmektedir.

İdare tarafından arazinize el konulması karşılığında hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi, Anayasa kapsamında korunan mülkiyet hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Anayasa Mahkemesi, kamulaştırmasız el atma bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde erimesini veya bu şekilde değer kaybına uğratılarak ödenmesini, vatandaşa şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yükleyen haksız bir durum olarak kabul etmektedir.

Devletin tarafınıza ödediği kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkınızın ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma bedellerinin veya kamulaştırmasız el atma karşılığında hükmedilen tazminatların zaman içinde enflasyon karşısında önemli ölçüde erimesini ve değer kaybına uğratılarak ödenmesini incelediği davalarda bireyler lehine kararlar vermektedir.

Evet, devletin mülkünüze el koyması karşılığında ödenen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybetmesi mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin kamulaştırma yapmaksızın mülkünüze el atması durumunda size ödenmesine hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, size şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Devletin veya idarenin özel mülkiyete konu bir taşınmaza kamulaştırma usullerine uymadan fiilen el koyması mülkiyet hakkının açık bir ihlalidir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, idarenin yasal usullere uymadan gerçekleştirdiği kamulaştırmasız el atma işlemleri kanunilik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Uğradığınız maddi kayıplar ve sosyal hak mahrumiyetleri için olağan hukuk yollarını tamamen tüketmeden doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmanız mümkün değildir. Hakkınızdaki haksız suçlamalar veya kesinleşen mahkûmiyet kararı nedeniyle kamu görevinden çıkarılmanız sonucunda maaş, emeklilik ve diğer sosyal haklardan mahrum bırakıldığınızı iddia ediyorsanız, bu durum temel olarak mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmektedir.