Tazminat

Mahkemeler tarafından bir videoyu silmeye zorlanmanız nedeniyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği tespit edildiğinde, doğrudan bir para cezası ödememiş olsanız bile belirli durumlarda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ihlal tespitinin kendisini yeterli bir adil tatmin olarak kabul edebilmektedir. Mahkemenin yerleşik içtihatlarına göre, hakkınızdaki idari veya cezai yaptırım süreçlerinin lehinize sonuçlanması ve herhangi bir maddi kayba uğramamanız durumunda, salt müdahalenin sınırlı doğası göz önüne alınarak ayrıca bir manevi tazminat ödenmesine gerek görülmeyebilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği durumlarda genellikle doğrudan manevi tazminat ödenmesine karar vermek yerine, yargılamanın yenilenmesi yolunu en uygun çözüm olarak kabul etmektedir. Mahkemenin yerleşik içtihatlarına göre, bir kişi adil olmayan bir yargılama süreci sonucunda mahkum edilmişse, bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmanın en etkili yolu, ilgilinin talebi üzerine davanın ulusal mahkemelerde yeniden görülmesidir.

Evet, yetkililer tarafından haksız yere suçlu muamelesi görmeniz nedeniyle yaşadığınız psikolojik sıkıntılar ve ikincil mağduriyetler için manevi tazminat talep edebilirsiniz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, tecavüz şikayetinde bulunan bir kişinin iddiaları tam olarak aydınlatılmadan hemen ardından iftira suçlamasıyla karşı karşıya bırakılmasının ve adil bir mahkemede kendini savunma hakkından mahrum edilmesinin kişide ciddi bir manevi zarara yol açtığını kabul etmektedir.

Ağır hastalığınız nedeniyle hapishanede yeterli tedavi göremediğinizin ve bu durumun bir hak ihlali olduğunun kanıtlanması, devletin sizi derhal serbest bırakmasını veya cezanızı tamamen ertelemesini otomatik olarak gerektirmez. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ağır bir nörolojik hastalık olan multipl skleroz teşhisi konmuş ve kendisine gerekli uzman tıbbi bakımı ile fizik tedavi imkanları sunulmamış bir tutuklunun davasında ihlal kararı vermiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından adil yargılanma hakkınızın ve masumiyet karinenizin ihlal edildiğine hükmedilmesi durumunda, yaşadığınız mağduriyeti gidermek amacıyla tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir. İlgili emsal kararda mahkeme, yargılamada aynı hâkimin farklı aşamalarda görev alması ve savcının basına yaptığı önyargılı açıklamalar nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ihlal edildiğini açıkça tespit etmiştir.

Devlet görevlilerinin eylemleri sonucunda aşağılayıcı muameleye maruz kalmanız ve iddialarınızın yetkili makamlarca usulüne uygun şekilde soruşturulmaması durumunda, yaşadığınız psikolojik yıpranma için manevi tazminat alma hakkınız bulunmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devletin maddi ve usul boyutundaki yükümlülüklerini ihlal etmesinin mağdur üzerinde yarattığı elem, stres ve onur kırıcı etkinin bir karşılığı olarak manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.

Cezaevi hücresindeki sıhhi alanların, yani tuvalet ve banyonun diğer tutuklularla paylaşılan yaşam alanından uygun bir şekilde ayrılmamış olması ve mahremiyetin sağlanamaması, özel hayata saygı hakkı çerçevesinde bir ihlal olarak kabul edilmektedir. Mahkeme, çok sayıda kişinin bir arada kaldığı hücrelerde tuvalet alanlarının yeterli bir fiziki paravan veya kapı ile yaşam alanından izole edilmemesinin, tutukluların mahremiyetini ciddi şekilde zedelediğini tespit etmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yapacağınız bir başvuru sonucunda videonuzun haksız yere sildirildiğine karar verilse bile, her zaman size nakdi bir manevi tazminat ödenmesine hükmedilmeyebilir. Mahkeme, olay nedeniyle yaşadığınız stres, endişe ve çaresizlik duygularını dikkate almakla birlikte, uğradığınız zararın boyutu ve devletin müdahalesinin niteliği gibi faktörleri de değerlendirmektedir.

Cinsel saldırı iddialarına ilişkin kritik delillerin polis gözetimindeyken kaybolması veya yok edilmesi durumunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurarak haklı bulunabilirsiniz. Mahkeme, kimyasal madde ile uyutularak cinsel saldırıya uğranıldığı yönündeki iddialarda devletin pozitif yükümlülükler kapsamında derhal ve derinlemesine bir soruşturma yürütmek zorunda olduğunu kabul etmektedir.

Yaşadığınız bu üzücü durum karşısında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yapacağınız bir başvuruda, devletin yaşam hakkı kapsamındaki etkili soruşturma yükümlülüğü ihlal edildiği gerekçesiyle haklı bulunmanız mümkündür. Mahkeme, savaş suçları gibi sivil halka karşı işlenen ve insanlığa karşı suç teşkil eden ağır vakalarda, aradan onlarca yıl geçmiş olsa bile yetkili makamların şikayetleri makul bir süre içinde ve özenle incelemesi gerektiğini belirtmektedir.