Tazminat

Cezaevinde el konulan ve bozuk olduğu iddia edilen bir radyo nedeniyle hücre cezası verilmesi, idare ve mahkemeler tarafından gerekli araştırmalar yapılmadan verilmişse ifade özgürlüğü ihlali sayılabilmektedir. Ceza infaz kurumlarında mahpusların dışarıyla iletişim kurmasını veya haber almasını sağlayabilecek elektronik aletlerin bulundurulması sıkı kurallara tabidir ve güvenlik amacıyla kısıtlanabilir.

Bir taşınmaz üzerine konulan tedbir kararının makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi mülkiyet hakkınızı ihlal eden bir durumdur. Mahkemeler tarafından mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü kabul edilebilmesi için, bu tedbirin kapsamı ve süresi bakımından orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Ceza infaz kurumunda yıllar boyunca kesintisiz olarak üç metrekarenin altında kişisel alanda barındırılan ve bu alan eksikliği kısa süreli, küçük çaplı veya ara sıra olmayan bir mahpus, yaşadığı bu mağduriyet karşısında tazminat talebinde bulunabilmektedir. Kişiye düşen alanın bu kadar dar olması ve bu durumun çok uzun süre devam etmesi, tutulma koşullarının asgari ağırlık eşiğini aştığını gösterdiğinden Anayasa ile güvence altına alınan maddi ve manevi varlığın korunması hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir.

Mahkemelerin fazladan tutuklu kaldığınız günler için belirlediği tazminat miktarının aşırı düşük veya sembolik olması durumunda, bu karara karşı üst yargı yollarına ve nihayetinde Anayasa Mahkemesine başvurarak hakkınızı aramanız mümkündür. Yargı mercilerinin tazminat tutarını belirlerken somut olayın şartlarına göre takdir yetkisi bulunsa da, hükmedilen miktarın kişinin yaşadığı mağduriyetle orantılı olmayan, önemsiz derecede düşük bir miktar olması Anayasa'ya aykırılık teşkil eder.

İdarenin herhangi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın ve yasal prosedürleri işletmeksizin taşınmazınıza fiilen el koyması mülkiyet hakkınızın açık bir ihlalini oluşturmaktadır. Anayasa Mahkemesi, taşınmazlara yapılan bu tür fiili el atmaların ilgili kanunlarda belirtilen usullere uymayan bir müdahale olduğunu ve mülkiyet hakkına yapılan bu eylemin kanunilik ilkesini ihlal ettiğini kabul etmektedir.

Devletin taşınmazınıza kamulaştırma yapmadan el atması mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere idarelerin kişilerin taşınmazlarına kamulaştırmasız el atması, Anayasa'nın ilgili maddelerine ve Kamulaştırma Kanunu hükümlerinde belirtilen usullere uymayan bir müdahale olarak değerlendirilmektedir.

Arazinize bedelsiz el konulması nedeniyle tespit edilen ihlallerde yargılamanın yenilenmesi yerine tarafınıza doğrudan tazminat ödenmesi daha etkili bir çözüm yolu olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, taşınmazlara idare tarafından usulsüz bir şekilde el atılması durumlarında ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar görmemektedir.

Barışçıl bir şekilde bir araya gelerek şiddet içermeyen davranışlarla basın açıklaması yapmak isteyen gruba kolluk kuvvetlerince doğrudan müdahale edilmesi, anayasal bir güvence olan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa'nın ilgili hükümleri uyarınca, bireylerin fikirlerini silahsız ve saldırısız bir biçimde ortaya koyabilmeleri devletin güvencesi altındadır ve kamu düzeni açısından açık bir tehlike oluşturmayan eylemlere devletin hoşgörü göstermesi çoğulcu demokrasinin temel bir gereğidir.

Hakkınızdaki tedbir kararına yönelik itirazlarınızın gerekçesiz reddedilmesi ve mahkeme evrakında haksız yere şiddet uygulayan izlenimi yaratılması nedeniyle uğradığınız zararların giderilmesi hukuken mümkündür. Devletin, bireylerin aile hayatına saygı gösterme ve kişisel itibarlarını koruma yönünde anayasal pozitif yükümlülükler kapsamında sorumlulukları bulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi tarafından mahkemeye erişim hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde kural olarak maddi veya manevi tazminat ödenmesine karar verilmemektedir. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyanın ilgili mahkemeye gönderilerek yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı kabul edilmektedir.