Tazminat

Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edilen bir hak ihlalinin ve sonuçlarının ortadan kaldırılabilmesi için yargı mercilerince yapılması gereken asıl işlem yeniden yargılama sürecinin başlatılmasıdır. Mahkemelerin, iddiaları yeterli bir gerekçeyle karşılamayarak ihlale sebep olduğu durumlarda, ihlal kararının gönderildiği ilgili mahkemenin eski hatalı kararını ortadan kaldırarak yüksek mahkemenin ihlal kararında belirttiği ilkelere ve ulaştığı sonuçlara uygun yeni bir karar vermesi zorunludur.

Sosyal medya üzerinden basın organlarının yayın politikalarını ve yaptıkları haberleri eleştirmeniz ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilir ancak eleştirinin sınırları aşıldığında size tazminat davası açılması ihtimali bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, demokratik bir toplumda ifade özgürlüğü sadece hoşa giden veya zararsız kabul edilen fikirler için değil, aynı zamanda kırıcı, şok edici veya rahatsız edici olan düşünceler için de geçerlidir.

Tahliye taleplerinizin değerlendirilmemesi veya tutukluluğa itiraz sonuçlarının size tebliğ edilmemesi gibi kanunda öngörülen başvuru imkanlarından yararlandırılmamanız durumunda, asıl ceza davanızın kesinleşmesini beklemeden maddi ve manevi tazminat davası açabilirsiniz. İlgili yasal düzenlemeler uyarınca, tutuklama işlemine karşı başvuru imkanlarından mahrum bırakılan kişiler devletten zararlarının giderilmesini isteyebilirler.

Mahkemelerin, tazminat taleplerinizi reddederken bu taleplerin sürmekte olan asıl davanın sonucunu nasıl etkileyeceğini ilgili ve yeterli bir şekilde açıklamaması yasal yönden eksik bir uygulama olarak kabul edilmektedir. Herhangi bir uyuşmazlıkta mahkeme kararlarının, davanın temel hukuki sorunları ile sizin ileri sürdüğünüz ve sonucu etkileyebilecek iddialar hakkında yeterli bir açıklama içermesi zorunludur.

Terörle Mücadele Kanunu kapsamında toplu olarak işlenen suçlarda gözaltı süresi, yol süresi hariç olmak üzere en fazla dört gün olarak belirlenmiştir. Bu yasal süreye, yakalanan kişinin en yakın hâkime veya mahkemeye gönderilmesi için gereken ve on iki saati geçemeyen zorunlu yol süresi de ilave edilmektedir.

Tutuklama kararlarına karşı yapılan itirazların, yetkili yargı mercileri tarafından mümkün olan en kısa sürede incelenerek karara bağlanması yasal bir zorunluluktur. Hürriyeti kısıtlanan bir kimsenin, bu kısıtlamanın kanuna aykırılığı hâlinde durumunun kısa sürede incelenmesini ve serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili bir yargı merciine başvurma hakkı anayasal bir güvencedir.

Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında hürriyeti kısıtlayıcı koruma tedbirlerine karşı başvuru imkânlarından yararlandırılmayan kişilerin devletten maddi ve manevi zararlarını talep etme hakkı bulunmaktadır. İlgili Yargıtay içtihatlarına göre, yakalanması veya tutuklanması yakınlarına bildirilmeyen ya da tutuklama işlemine karşı kanunda öngörülen itiraz haklarından faydalandırılmayan kişilerin açtığı tazminat davalarında, asıl ceza davasının sonucunun beklenmesine gerek yoktur.

Tutuklama kararınıza karşı yaptığınız itirazın, dosyanın yetkisizlik kararıyla başka bir savcılığa veya şehre gönderilmesi gibi idari ya da usule ilişkin aksaklıklar sebebiyle incelenmemesi açık bir hak ihlali sayılabilir. Anayasa gereğince hürriyeti kısıtlanan bir kimsenin, bu kısıtlamanın hukuka uygunluğunun denetlenmesi ve hukuka aykırılık hâlinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla en kısa sürede yetkili yargı mercii önüne çıkma ve başvuruda bulunma hakkı vardır.

Karakolda iradeniz dışında ve haksız bir şekilde belirli bir odada tutulmanız kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınıza yönelik bir müdahale teşkil etse de Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunlarda öngörülen hukuki yolları tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda herhangi bir yakalama veya gözaltı kararı olmaksızın karakol içinde bir odada zorla tutulmanız durumunda öncelikle bu haksız tutma eylemine karşı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açmanız şarttır.

Anayasa Mahkemesi, ilk derece mahkemesinde dile getirdiğiniz ancak istinaf kanun yolu aşamasında ileri sürmeyi unuttuğunuz bu talebinizi başvuru yollarının tüketilmemesi sebebiyle incelemeyecektir. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının eksiksiz bir şekilde tüketilmesi zorunludur.