Usul Hukuku

Bir delilin davanın sonucunu ağırlıklı olarak etkileme eğilimi göstermesi, yani belirleyici olması sadece suçun ispatı yönünden değil, cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak tayin edilmesi veya indirim miktarının belirlenmesi açısından da geçerli olduğundan bu durum hukuka aykırılık oluşturabilmektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, mahkumiyet hükmü kurulurken birden fazla delil bulunsa dahi, cezanın bireyselleştirilmesi aşamasında ve uygulanacak indirim miktarının takdirinde sorgulanmamış tanığın ifadesi ağırlıklı bir rol oynamışsa, bu ifade belirleyici delil olarak kabul edilmelidir.

Hakkınızda verilen karara karşı yaptığınız itirazın esastan incelenmeksizin yalnızca şeklî şartlar yönünden basmakalıp ve soyut ifadelerle reddedilmesi adil yargılanma hakkınızın açık bir ihlalidir. Anayasa Mahkemesi, itiraz mercilerinin davayla doğrudan ilgili olan esaslı hususları ayrıca değerlendirerek yeterli bir gerekçe sunmaları gerekirken sistemsel olarak bu yükümlülüklerini yerine getirmediklerini tespit etmiştir.

Haksız gözaltı, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğun makul süreyi aşması veya bu tedbirlere yönelik itirazların geç değerlendirilmesi gibi suç isnadına bağlı tutulma süreçleriyle ilgili şikayetleriniz için, hakkınızda açılan davadaki nihai kararın verilmesinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yapmanız gerekmektedir. Bir suç isnadına bağlı olarak kamu makamlarınca özgürlüğünüzden yoksun bırakıldığınız yakalama ve tutuklama süreçlerine ilişkin hukuka aykırılık iddialarınız, Anayasa'nın kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında değerlendirilir.

Mahkemenin idarenin eylemini yalnızca kanun hükmünde kararnameye dayalı bir bağlı yetki çerçevesinde değerlendirip davayı esastan reddetmesi, işlemin yargısal denetimini ortadan kaldırdığı için hukuka uygun kabul edilmemektedir. İdare mahkemeleri, davayı incelenmeksizin reddetmekten vazgeçip esasa girerek idarenin bağlı yetki içinde hareket ettiğini ve hukuka aykırılık bulunmadığını belirtse bile, bu durum doğrudan kanun hükmünde kararname ile tesis edilen işlemlere karşı dosyaların yetkili inceleme komisyonuna gönderilmediği gerçeğini değiştirmemektedir.

Ceza infaz kurumunda hakkınızda yürütülen bir disiplin soruşturmasında savunmanız alınmadan size ceza verilmesi hukuka aykırılık teşkil eder ve bu durum kararın iptalini gerektirebilir. İlgili kanun gereğince savunma alınmadan disiplin cezası verilemeyeceği emredici bir kuraldır.

Mahkemenin, sizin huzurunuzda dinlenmeyen ve doğrudan soru soramadığınız bir kişinin beyanlarını belirleyici delil olarak kabul edip mahkûmiyet kararı vermesi kural olarak hukuka aykırılık teşkil edebilir. Anayasa Mahkemesi, böyle durumların yargılamanın adilliğine zarar verip vermediğini değerlendirmek için üç aşamalı bir test uygulamaktadır.

OHAL Komisyonu kararıyla görevine iade edilen kişilerin ihraç edildikleri dönem için uğradıkları zararların giderilmesi amacıyla manevi tazminat talebinde bulunabilmeleri anayasal bir haktır. Geçmişte yürürlükte olan ve göreve iade edilenlerin herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağını öngören kanun hükmü, kişilerin haksız işlemler nedeniyle uğradıkları manevi zararları giderme fırsatını ellerinden aldığı için Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızda verilen ihlal kararı, doğrudan doğruya suçsuz olduğunuz veya davadan beraat etmeniz gerektiği anlamına gelmemektedir. Bu karar, yargılama sürecinizde tanığa soru sorma imkânı tanınmaması gibi usul eksiklikleri nedeniyle hukuka aykırılık yaşandığını tespit eder ve hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasını zorunlu kılar.

Bir bildiriye imza atmanız gerekçe gösterilerek hakkınızdaki disiplin soruşturması sürecinde tedbiren görevden uzaklaştırılmanız, mesleki itibarınızı ve ilişkilerinizi zedelediği için özel hayata saygı hakkı kapsamında bir müdahale olarak kabul edilmektedir. İdarenin, soruşturmanın selameti açısından kamu görevlilerini geçici olarak görevden uzaklaştırma yetkisi bulunsa da bu yetkinin kullanımı keyfî olamaz ve kamu yararı ile bireysel yarar arasında adil bir denge kurulmasını gerektirir.

İstinaf mahkemesinin, ailenizle olan bağlarınızı ve yasağın aile yaşantınıza etkilerini hiç tartışmadan sadece devletin hükümranlık hakkı ve kamu düzeni gerekçeleriyle yasağı onaması demokratik toplum düzeni ölçütleri çerçevesinde hak ihlaline yol açabilecek bir durumdur. Yabancıların ülkeye girişini denetleme konusunda devletin yetkisi bulunsa da, mahkemeler karar verirken idari işlemin kişinin aile yaşantısını doğrudan etkileyecek yıkıcı sonuçlarını mutlaka göz önünde bulundurmak ve kamusal menfaat ile bireysel yarar arasında ölçülü bir değerlendirme yapmak zorundadır.