Makale

Bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişim, finansal işlemleri kolaylaştırmanın yanı sıra yeni suç tiplerinin ortaya çıkmasına da zemin hazırlamıştır. Bu bağlamda, kartlı ödemeler sisteminin güvenliğini ihlal eden en ciddi eylemlerden biri, sahte banka veya kredi kartı üretimi ve bu sahte kartların kullanımıdır. Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 245. maddesinin ikinci fıkrası, başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üretmeyi, satmayı, devretmeyi, satın almayı veya kabul etmeyi müstakil bir suç olarak düzenlerken; üçüncü fıkrası ise bu sahte kartların kullanılması suretiyle haksız yarar sağlanmasını cezalandırmaktadır. Eski ceza kanunumuz döneminde özel belgede sahtecilik ve dolandırıcılık gibi geleneksel suç tipleriyle çözülmeye çalışılan bu karmaşık eylemler, yeni yasa ile birlikte çok daha net yaptırımlara kavuşturulmuştur. Bu yasal düzenlemeler, bireylerin malvarlığı değerlerini korumakla kalmayıp, aynı zamanda bankacılık sistemine ve ekonomik ticari hayata duyulan kamusal güveni de güvence altına almayı hedefler.

Sahte Banka veya Kredi Kartı Üretme, Satma ve Kabul Etme Suçu

TCK'nın 245. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suç, seçimlik hareketli bir suç tipidir. Kanun koyucu bu fıkrada; sahte banka veya kredi kartı üretmek, satmak, devretmek, satın almak veya kabul etmek fiillerinden herhangi birinin gerçekleştirilmesini suçun yasal unsurları itibarıyla oluşması için yeterli görmüştür. Suçun tamamlanması için üretilen bu sahte kartın fiilen kullanılarak herhangi bir menfaat elde edilmesine dahi gerek yoktur. Bu yönüyle anılan fıkra, bir soyut tehlike suçu niteliği taşır ve kanunda belirtilen eylemlerden sadece birinin icra edilmesiyle birlikte suç tamamlanmış sayılır. Hukuk pratiğinde sıklıkla düşülen yanılgı, bu suçun sadece doğrudan üretim yapan failleri kapsadığının zannedilmesidir. Hâlbuki, bir kartın sahteliğini ve başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirildiğini bilerek bu kartı yalnızca satın alan veya bedelsiz dahi olsa kabul eden şahıslar da kanun önünde aynı fıkra kapsamında fail olarak değerlendirilmektedir.

Suçun Konusu Olarak "Başkasına Ait Hesapla İlişkilendirme"

Üretilen veya devredilen sahte kartın TCK madde 245/2 kapsamında cezalandırılabilmesi için gereken en kritik yasal şart, bu kartın doğrudan başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek oluşturulmuş olmasıdır. Yargıtay kararlarında da istikrarla vurgulandığı üzere, eğer üretilen sahte kart gerçekte var olmayan tamamen hayali bir kişinin uydurma hesabına bağlanmışsa veya bizzat failin kendi resmi hesabına bağlıysa, bu fıkrada düzenlenen özel suç tipi oluşmaz. Sahte kartın yasal tanıma uyması için mutlaka, haberi dahi olmayan üçüncü bir gerçek veya tüzel kişinin banka hesabına erişim sağlayacak şekilde kodlanması veya manyetik şeridinin bu amaçla kopyalanması gerekmektedir. Öte yandan, internet ortamında yasadışı harcamalarda kullanılmak üzere algoritmik yollarla oluşturulan ve fiziki varlığı bulunmayan sanal kredi kartı numaraları da fiziki kartlarla aynı statüde olup bu suçun maddi konusunu oluşturmaktadır.

Sahte Kartın Kullanılması Suretiyle Yarar Sağlama Suçu

TCK'nın 245. maddesinin üçüncü fıkrası, sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya kredi kartını kullanmak suretiyle kendisine veya bir başkasına haksız yarar sağlayan kişileri ağır şekilde cezalandırmaktadır. Bu fıkranın fiilen uygulanabilmesi için, sahte kartın sadece üretilmiş veya devralınmış olması tek başına yetmez; aynı zamanda bankacılık bilişim sisteminde (örneğin ATM veya POS cihazlarında) fiilen kullanılması ve neticesinde haksız bir maddi menfaatin doğması yasal zorunluluktur. Dolayısıyla bu suç, bir netice suçu ve aynı zamanda bir zarar suçudur. Elde edilen haksız menfaatin doğrudan failin kendi cebine girmesi şart aranmaz; sahte kart kullanılarak üçüncü bir şahsın hesabına veya lehine değer aktarılması durumunda da suç yine tamamlanmış olur. Suçun hukuken tamamlanma anı, fiili kullanım neticesinde ortaya çıkan haksız ekonomik yarar üzerinde failin tasarruf imkânının doğduğu kritik andır.

İçtima ve Geçit Suçu Tartışmaları

Ceza muhakemesi uygulamasında en çok tartışılan hukuki konulardan biri, sahte kartı bizzat üretip ardından bunu bizzat kullanarak menfaat sağlayan sanığın hukuki durumunun nasıl nitelendirileceğidir. Bilişim hukuku doktrininde ve yerleşik yargısal içtihatlarda kabul edildiği üzere, ikinci ve üçüncü fıkralar arasında kanuni bir geçit suçu veya bileşik suç ilişkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle, failin her iki fıkrayı ihlal eden birbiriyle bağlantılı hareketleri, ceza hukukundaki gerçek içtima kuralı gereğince ayrı ayrı cezalandırılmayı zorunlu kılar. Yani bir sanık, aynı olay kurgusu içerisinde hem sahte kart üretmekten dolayı ikinci fıkradan, hem de bu kartı kullanıp menfaat temin etmekten dolayı üçüncü fıkradan bağımsız cezalar alacaktır. Ayrıca bu fıkra hükmünün tali norm karakteri taşıması sebebiyle, eylemin nitelikli dolandırıcılık gibi daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmaması kuralı da yargılamalarda mahkemelerce titizlikle incelenmektedir.

Sahte Kart Suçlarının Cezai Yaptırımları ve Muhakeme Usulü

Sahte banka veya kredi kartı eylemlerinin yüksek kamu zararı potansiyeli ve mali piyasalara verdiği zarar, kanun koyucuyu oldukça caydırıcı yaptırımlar belirlemeye itmiştir. TCK kapsamında bu suçlara ilişkin öngörülen yaptırımlar ve soruşturma usulleri şunlardır:

• Sahte Kart Üretmek, Satmak veya Satın Almak: TCK 245/2 maddesi gereğince, bu suçu işleyen faillere üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile birlikte on bin güne kadar adli para cezası verilir.
• Sahte Kartı Kullanarak Yarar Sağlamak: TCK 245/3 maddesi gereğince, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde failler, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
• Tüzel Kişilere Yönelik Güvenlik Tedbirleri: İşlenen bu suçlar dolayısıyla yararına haksız menfaat sağlanan şirket gibi özel hukuk tüzel kişileri hakkında ilgili faaliyet izninin iptali ve malvarlığının müsaderesi gibi yaptırımlar uygulanır.
• Muhakeme Süreci: Bilişim ve finansal sisteme yönelik bu suçların takibi mağdurun şikâyetine tabi değildir. Adli makamlarca eylem öğrenildiği anda resen soruşturma başlatılır ve görevli yargı mercii Asliye Ceza Mahkemeleridir.