Makale

Günümüzde sosyal medya platformları, bireylerin ad, soyad, konum ve fotoğraf gibi kişisel verilerini geniş kitlelere ulaştırmalarına olanak tanımaktadır. Ancak bu verilerin bireylerin rızası olmaksızın paylaşılması, hem temel hak ve özgürlükler bakımından hem de ceza hukuku açısından ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Nitekim Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) ilgili maddeleri uyarınca, kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde elde edilmesi, kaydedilmesi veya ifşa edilmesi açıkça suç sayılmıştır. Özellikle dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte, kişilik hakkı ihlalleri sadece özel hukukun değil, aynı zamanda ceza hukukunun da en çok tartışılan konularından biri hâline gelmiştir. Sosyal ağlarda gerçekleştirilen izinsiz paylaşımlar, kişinin özel hayatın gizliliği hakkına doğrudan bir müdahale niteliği taşıdığından, failler hakkında hürriyeti bağlayıcı cezalar öngörülmektedir. Bu kapsamda, kullanıcıların veya üçüncü kişilerin dijital ortamlarda gerçekleştirdiği hukuka aykırı eylemlerin TCK kapsamında hangi yaptırımlara tabi olduğunu hukuki bir perspektifle analiz etmek büyük önem taşımaktadır.

TCK Kapsamında Kişisel Verilerin İzinsiz Kaydedilmesi ve Yayılması

Türk Ceza Kanunu, kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde işlenmesini ve üçüncü kişilerle paylaşılmasını ağır yaptırımlara bağlayarak bireylerin dijital kimliklerini koruma altına almıştır. TCK'nin 135. maddesi uyarınca, hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülmektedir. Bununla birlikte, bireyin rızası bulunmaksızın telefon numarası, fotoğraf veya ses kayıtlarının sosyal medya üzerinden yayımlanması, TCK'nin 136. maddesi kapsamında değerlendirilmektedir. TCK'nin 136. maddesine göre, kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır. Bu hükümler, yalnızca verilerin ilk kez elde edilmesini değil, sosyal medya üzerinden bu verilerin elden ele dolaşıma sokulmasını da suç sayarak zincirleme bir sorumluluk ağı kurmaktadır. Dolayısıyla, bir başkasının mahrem görselini veya bilgisini basit bir "retweet" veya paylaşım yoluyla yayan kişiler de söz konusu hükümlere göre ceza sorumluluğuyla karşı karşıya kalabilmektedir.

Sosyal Medyada Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali

Bireylerin özel yaşantılarına ilişkin bilgilerin rızaları dışında dijital ortamlara aktarılması, TCK'nin 134. maddesi kapsamında özel hayatın gizliliğini ihlal suçu olarak cezalandırılmaktadır. Kanuna göre, kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İhlalin, mağdurun görüntü veya seslerinin kayda alınması suretiyle gerçekleşmesi durumunda ise verilecek ceza bir kat artırılmaktadır. Özellikle sahte hesaplar aracılığıyla gerçek kişilere ait özel nitelikli görsellerin hukuka aykırı şekilde paylaşılması, Yargıtay tarafından açık bir ihlal olarak kabul edilmektedir. Yargıtay içtihatlarında, bir kimsenin herkesin görmesini istemeyeceği özel fotoğraflarının sahte bir profil üzerinden yayımlanması durumunda eylemin doğrudan özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturduğu ifade edilmiştir. Aşağıdaki tabloda, sosyal medyadaki veri ihlallerine uygulanan temel ceza maddeleri ve yaptırımları özetlenmiştir.

Kamuya Açık Paylaşımların Yeniden Yayılmasının Cezai Boyutu

Sosyal medya platformlarında sıkça düşülen bir yanılgı, mağdurun kendi rızasıyla paylaştığı içeriklerin kişisel veri niteliğini kaybettiği düşüncesidir. Ancak bireylerin herkese açık profillerde bir fotoğraf veya bilgi paylaşması, bu verilerin üçüncü kişiler tarafından sınırsızca ve izinsiz kullanılabileceği anlamına gelmez. Yargıtay Ceza Genel Kurulunun ve ilgili dairelerinin yerleşik kararlarına göre, kişinin kendi sosyal ağ hesabında paylaştığı bir fotoğrafın, bir başkası tarafından rıza dışı şekilde alınıp sahte bir hesapta veya farklı bir mecrada kullanılması eylemi, söz konusu görselin kişisel veri olma özelliğini ortadan kaldırmaz. Mahkemeler, bu tür durumlarda fotoğrafların izinsiz şekilde yayımlanmasını ve kullanılmasını, TCK'nin 136. maddesinde düzenlenen kişisel verileri hukuka aykırı olarak yayma suçu çerçevesinde değerlendirmekte ve cezalandırmaktadır. Dolayısıyla, aleniyet kazanmış olsa dahi kişisel verilerin amacı dışında ve izinsiz olarak dolaşıma sokulması, doğrudan ceza yargılamasının konusu olmaktadır.

Kimlik Hırsızlığı ve Sahte Hesaplar Üzerinden İşlenen Suçlar

Dijital dünyada kullanıcıların gerçek kimliklerini gizleyerek anonim kalabilme imkânı, kimlik hırsızlığı ve sahte hesap oluşturma eylemlerini artırmıştır. Türk Ceza Kanunu'nda kimlik hırsızlığı adıyla bağımsız bir suç tipi bulunmamasına rağmen, bu kapsamda işlenen fiiller genellikle kişisel verilerin ele geçirilmesi veya yayılması gibi suçların bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Bir başkasına ait ad, soyad ve fotoğrafların kullanılarak sahte sosyal medya hesabı açılması, mağdurun dijital kimliği üzerinde haksız bir tasarruf anlamına gelir. Yargıtay kararlarında da vurgulandığı üzere, mağdura ait gündelik bir fotoğrafın dahi sahte bir hesap üzerinden paylaşılması, TCK'nin 136. maddesindeki verileri hukuka aykırı olarak verme veya yayma suçunu vücuda getirmektedir. Bu eylemler, yalnızca bireyin onurunu zedelemekle kalmaz, aynı zamanda failin hürriyeti bağlayıcı ceza almasıyla sonuçlanan çok boyutlu bir hukuki ihlal sürecini başlatır.