Makale

Gelişen teknoloji ile birlikte insanların yatırımlarını değerlendirme alışkanlıkları büyük bir hızla dijital mecralara kaymıştır. Bu dönüşüm, kripto para borsaları ve forex piyasası gibi yeni finansal alanları hayatımıza sokarken, ne yazık ki bilişim hukuku açısından sayısız ihlalin ve dolandırıcılık eyleminin de zeminini hazırlamıştır. Hukuk sistemimizde malvarlığı değerlerini ve kişilerin irade özgürlüğünü koruma altına alan Türk Ceza Kanunu, yatırımcıların güvenini kötüye kullanan bu tür hileli eylemlere karşı ciddi yaptırımlar öngörmektedir. Özellikle mağdur adaylarından daha hızlı bir şekilde teknolojiye uyum sağlayan failler, sermaye piyasası araçları üzerinden hukuka aykırı yollarla haksız menfaat temin etmeye çalışmaktadırlar. Bir bilişim hukuku avukatı perspektifiyle yaklaşıldığında, faillerin en başından beri taşıdıkları hile ve aldatma kastının somut delillerle ortaya konması, yatırımcıların mağduriyetlerinin giderilmesi ve faillerin kanunun ilgili maddeleri uyarınca cezalandırılması açısından büyük bir öneme sahiptir.

Kripto Para Borsalarında Yaşanan Dolandırıcılık Eylemleri

Teknolojinin ilerlemesiyle yerli ve yabancı yatırımcılar kripto para alım satım işlemlerine yoğun bir ilgi göstermeye başlamıştır. Yatırımcıların bu platformlarda değerlendirdikleri varlıklar, kimi zaman doğrudan nitelikli dolandırıcılık suçunun konusunu oluşturabilmektedir. Örneğin, bir kripto para borsasında yatırım yapan kişilere karşı, site çalışanları veya yöneticileri tarafından sistemde yavaşlama veya sistemsel aksaklıklar olduğu şeklinde asılsız bilgiler verilerek yatırımcıların oyalanması sık karşılaşılan bir yöntemdir. Bu oyalama taktiklerinin ardından, yatırımcıların borsadaki paralarına ve kripto varlıklarına erişimlerinin tamamen engellenmesi, Türk Ceza Kanunu'nun 158/1-f maddesi kapsamında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçuna vücut verecektir. Fail konumundaki site yetkililerinin asıl amacı, başından itibaren bilişim sistemini bir araç olarak kılıp yatırımcıların malvarlığına el koymak olduğundan, eylem kanun koyucu tarafından en ağır yaptırımlara tabi tutulmuştur.

Forex Piyasasında Hukuka Aykırı İşlemler ve Aldatma Kastı

Dünya genelinde merkezi olmayan ve ülkelerin para birimlerinin alınıp satıldığı bir finans piyasası olan forex piyasası, ülkemizde Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilen kurumlar aracılığıyla yürütülmek zorundadır. Ancak uygulamada, geçerli bir lisansı ve yetki belgesi bulunmayan faillerin, mağdurlara ulaşıp onların paralarını forex piyasasında değerlendirecekleri vaadiyle haksız menfaat temin ettikleri görülmektedir. Failler genellikle yatırımcılara birkaç ay boyunca sözde kâr payı adı altında küçük ödemeler yaparak onlarda güven duygusunu tesis etmekte, ardından anaparanın tamamen battığını iddia ederek ortadan kaybolmaktadırlar. Failin aslında mağdurun parasını hukuka uygun bir şekilde forex piyasasında kullanma yetkisi bulunmamasına rağmen, sanki gerçekten bu piyasada yasal bir işlem yapıyormuş gibi sahte bir izlenim yaratması, mağdurun iradesini sakatlamaya yönelik planlı bir hiledir. Bu tür senaryolarda failin başından beri taşıdığı açık dolandırma kastı sebebiyle eylem, TCK 157/1 maddesi kapsamında basit dolandırıcılık suçu olarak nitelendirilmekte ve buna göre cezalandırılmaktadır.

Yatırımcı Riski ve Hukuki İhtilaf Ayrımı

Elbette finansal piyasalarda yaşanan her para kaybı, ceza hukuku anlamında doğrudan bir suç teşkil etmemektedir. Eğer bir yatırımcı, internet üzerinden veya mobil cihazından uluslararası işlem programlarını tamamen kendi rızasıyla indirir ve hiçbir detaylı araştırma yapmaksızın parasını aracı bir kuruma transfer ederse, durum tamamen farklı bir hukuki nitelik kazanır. Bu senaryoda aracı şirket yetkilisinin yatırımcıyı aldatmaya yönelik özel bir hileli eylemi veya kastı bulunmuyorsa, doğası gereği zaten yüksek batma riski taşıyan bu piyasada gerçekleşen maddi kayıplar suç oluşturmaz. Hukuk uygulamaları bağlamında bu durum, taraflar arasında önceden onaylanan aracılık sözleşmesi kapsamında değerlendirilmeli ve eylem failin dolandırma kastı olmaması sebebiyle tamamen bir hukuki ihtilaf mahiyetinde kabul edilmelidir. Dolayısıyla, bir yatırım faaliyetinin ceza yargılamasına konu olabilmesi için, zarar eden kişinin iradesinin fail tarafından sergilenen nitelikli ve yoğun bir yalanla bilerek ve istenerek sakatlatılmış olması muhakkak şarttır.

Suçun Tasnifinde Dikkate Alınan Temel Kriterler

Forex ve kripto para piyasalarında gerçekleşen şüpheli vakalarda eylemin kanun kapsamında hangi maddeye gireceğinin belirlenmesi, yürütülecek hukuki stratejinin temelini oluşturur. Bir bilişim hukuku avukatı olarak dosya titizlikle incelenirken, failin başvurduğu yöntemin, mağdurun özgür iradesini nasıl fesada uğrattığı detaylıca analiz edilmelidir. Aşağıdaki tabloda, bu tür dijital yatırımların kötüye kullanılması durumlarında eylemin hangi şartlarda hukuki ihtilaf, hangi durumlarda ise basit veya nitelikli dolandırıcılık teşkil ettiğine dair bazı temel kriterler kısaca özetlenmiştir. Suçun hukuki boyutunu belirleyen en kritik unsur, şüphesiz ki failin eyleme başlarken taşıdığı suç kastı ve kullandığı yalanın aldatıcı niteliğidir.