Makale

Gelişen teknolojiyle birlikte hayatımıza giren kripto para birimleri, merkeziyetsiz yapıları ve şifreleme teknolojileri ile geleneksel finansal işlemlerden ayrılmaktadır. Hukuk sistemimizde henüz doğrudan bir yasal tanıma kavuşmamış olsalar da, bu dijital varlıkların sahip oldukları ekonomik değer nedeniyle ceza hukuku korumasından mahrum bırakılması düşünülemez. Nitekim, uygulamada ve doktrinde, kripto paraların Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında yer alan malvarlığına karşı suçlara ve bilişim alanındaki suçlara konu olabileceği kabul edilmektedir. Özellikle Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararları kıyasen incelendiğinde, bilişim sistemleri üzerinde yer alan ve ekonomik bir değeri temsil eden verilerin, sahibinin rızası dışında elde edilmesi veya transfer edilmesi eylemlerinin, klasik malvarlığı suçları kapsamında cezalandırılabileceği görülmektedir. Bu makalede, kripto paraların TCK çerçevesindeki yeri ve ilgili suç tipleri detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

Kripto Paraların Malvarlığına Karşı Suçlara Konu Olması

TCK m. 141 ve devamında düzenlenen hırsızlık suçu, zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malın alınmasıdır. Kripto paraların, fiziki bir nesne olmamalarına rağmen, ceza hukuku bağlamında taşınır mal niteliğinde kabul edilip edilemeyeceği tartışmalı bir konudur. Ancak, Yargıtay'ın internet bankacılığı şifresinin ele geçirilerek hesaptaki paranın transfer edilmesine ilişkin emsal kararları dikkate alındığında, verinin temsil ettiği paranın alınarak mal edinilmesi eyleminin bilişim sistemi kullanılmak suretiyle hırsızlık (TCK m. 142/2-e) suçunu oluşturduğu sabittir. Kripto para cüzdanlarının gizli anahtar kodlarının rıza dışı ele geçirilerek varlıkların başka bir hesaba aktarılması da tam olarak bu nitelikli hırsızlık suçu kapsamında değerlendirilmelidir. Failin, parayı kendi veya bir başkasının hesabına geçirmesi, suçun maddi unsurunun tamamlanması için yeterlidir.

Dolandırıcılık ve Güveni Kötüye Kullanma Suçları

Dolandırıcılık suçu (TCK m. 157-159), hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına yarar sağlama eylemidir. Kripto paraların elde edilmesiyle aktifin artması ve kaybedilmesiyle pasifin çoğalması, onların malvarlığı değerlerine dâhil olduğunu gösterir. Örneğin, sahte bir kripto para borsası kurarak veya kendisini yatırım danışmanı olarak tanıtarak mağdurları aldatıp onlardan Bitcoin temin eden kişilerin eylemi, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçunu (TCK m. 158/1-f) oluşturur. Öte yandan, muhafaza etmek veya belli bir işlem yapmak üzere kripto para gizli anahtarı kendisine teslim edilen kişinin, bu varlıklar üzerinde rıza dışı tasarrufta bulunması (örneğin paraları kendi zimmetine geçirmesi) ise TCK m. 155 kapsamında güveni kötüye kullanma suçuna vücut verecektir.

Yağma Suçu Bağlamında Kripto Paralar

Yağma suçu (TCK m. 148-150), cebir veya tehdit kullanılarak bir malın teslimine mecbur kılınmasıdır. Yağma, hırsızlık ve cebir/tehdit suçlarının bir araya geldiği bileşik bir suç tipidir ve sadece mülkiyet hakkını değil, aynı zamanda kişi özgürlüğünü de korur. Kripto paralar bağlamında bu suç, failin mağdura yönelik silahlı veya silahsız cebir ve tehdit uygulayarak, kripto paralarının bulunduğu dijital cüzdanın şifresini zorla alması ve bakiyeyi kendi adresine transfer ettirmesi şeklinde gerçekleşebilir. Hatta failin mağduru ölümle veya ağır yaralamayla tehdit ederek bizzat mağdura zorla kripto para transferi yaptırması eylemi, suçu doğrudan nitelikli yağma boyutuna taşıyabilmektedir. Bu durumlarda suçun maddi konusu doğrudan doğruya dijital ortamdaki malvarlığı değeri olmaktadır.

Bilişim Alanında Suçlar ve Kripto Varlıklar

Kripto para ekosistemleri doğrudan doğruya internet ve bilişim sistemleri üzerinde faaliyet göstermektedir. TCK m. 244'te düzenlenen sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu, kripto para ağlarına yönelik siber saldırılarda doğrudan uygulama alanı bulmaktadır. Eğer bir fail, hırsızlık veya dolandırıcılık kastı olmaksızın, sadece zarar verme amacıyla bir başkasının kripto para cüzdanına erişimi engeller, dijital verileri şifreler veya silerse, söz konusu TCK maddesi uyarınca cezalandırılacaktır. Ancak, bilişim sistemine müdahale edilerek kripto paraların haksız yere failin hesabına geçirilmesi durumunda, eylem TCK m. 244/4'te yer alan tali norm yerine, doğrudan bilişim sistemleri kullanılarak işlenen hırsızlık veya dolandırıcılık suçları kapsamında ele alınmalıdır.

Kripto Paralarla İlişkili Temel TCK Maddeleri

Kripto para birimlerine yönelik gerçekleştirilen hukuka aykırı eylemlerin tasnifi, failin amacına ve fiilin niteliğine göre değişiklik göstermektedir. Hukuki doktrin ve yargısal içtihatlar çerçevesinde kripto varlıklarla ilişkili temel ceza hukuku uygulamaları şu şekilde özetlenebilir:

• Bilişim Sistemi Suretiyle Hırsızlık (TCK m. 142/2-e): Sahibinin rızası olmaksızın dijital cüzdan şifresinin ele geçirilerek kripto paraların başka hesaba transferi.
• Nitelikli Dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f): Bilişim sistemleri araç kılınarak, hileli davranışlarla mağdurun kandırılıp kripto para temin edilmesi.
• Yağma (TCK m. 148): Cebir veya tehdit yoluyla mağdurun kripto paralarını transfer etmeye veya cüzdan şifresini vermeye zorlanması.
• Güveni Kötüye Kullanma (TCK m. 155): Belirli bir amaç için teslim edilen cüzdan bilgilerinin amacı dışında kullanılıp bakiyenin zimmete geçirilmesi.
• Sistemi Engelleme ve Verileri Yok Etme (TCK m. 244): Cüzdan dosyalarının, madencilik cihazlarının veya ağların işleyişinin bozulması, şifrelenerek erişilmez kılınması.