Açık Rıza

İşvereninizin işe alım veya hizmetin ifası şartı olarak kişisel verilerinizin sınırsız kullanımına dair önünüze koyduğu rıza metni, özgür iradeyle verilmediği saptandığı durumlarda hukuken geçersiz kabul edilme ihtimali taşıyan bir belgedir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu standartları uyarınca hukuka uygun bir rızanın varlığından söz edilebilmesi için; onayın belirli bir konuya özgülenmesi, şeffaf bir bilgilendirmeye dayanması ve en önemlisi kişinin kararı üzerinde hiçbir yaptırım baskısı olmaksızın serbestçe verilmesi şart koşulmaktadır.

Kişisel verilerin korunması mevzuatında, bir hizmetin sunulmasının veya bir ürünün verilmesinin, ilgili kişinin açık rıza vermesi şartına bağlanması hukuka ve dürüstlük kurallarına aykırı bir işlem olarak kabul edilmektedir. Avukatlık ofisinin, davanızı yürütmek gibi temel bir hukuki hizmeti sunmak için sizinle hiçbir ilgisi olmayan reklam veya tanıtım mesajlarına onay vermenizi zorunlu kılması, iradenizin sakatlanması anlamına gelir.

Herhangi bir elektronik ürün veya hizmetin sunulmasının, kişisel verilerinizin işlenmesine dair vereceğiniz yazılı onaya ön koşul olarak bağlanması, rızanın özgür iradeye dayanması kuralına aykırılık teşkil edeceğinden hukuken geçerli kabul edilmemektedir. Mevzuatımıza göre, açık rıza ancak kişinin konu hakkında önceden şeffaf biçimde aydınlatılması ve hiçbir baskı, dayatma veya zorlama altında kalmadan tamamen kendi isteğiyle onay vermesi halinde hukuka uygun bir veri işleme şartı sayılır.

Bir ürün veya hizmetin sunulmasının ön şartı olarak kişisel verilerinizin işlenmesine yönelik onayınızın istenmesi hukuken geçerli bir açık rıza olarak kabul edilmemektedir. İlgili kanun kapsamında rızanın özgür irade ile verilmesi temel bir zorunluluktur ve hizmetin rıza şartına bağlanması, iradenizi sakatlayabilecek nitelikte bir dayatma olarak değerlendirilebilecek bir eylemdir.

Sunulan bir sağlık hizmetinden veya randevu sisteminden yararlanmanızın, reklam ve tanıtım mesajlarına onay verme şartına bağlanması hukuka uygun bir uygulama olarak değerlendirilmemektedir. Mevzuatımıza göre açık rıza beyanının tamamen özgür iradeyle verilmesi şarttır.

Sigorta poliçenizin düzenlenmesi gibi temel bir hizmetin, tarafınıza pazarlama, reklam veya kampanya içerikli SMS gönderimine onay verme şartına bağlanması hukuka uygun bir yaklaşım olarak kabul edilmemektedir. Kişisel verilerin korunması mevzuatı kapsamında alınacak açık rıza beyanının tamamen özgür iradeyle verilmesi temel bir kuraldır ve asıl hizmetin sunulmasının bu rızaya zorunlu tutulması kişinin iradesini sakatlayabilir.

Bir hizmetin sunulmasını, spor salonu üyeliği gibi rutin bir işlem için kesinlikle orantılı olmayan biyometrik veya genetik verilerinizin işlenmesine ve bu yönde zoraki bir açık rıza vermenize bağlanması hukuka ve ilgili mevzuat ilkelerine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Hukuk sistemimizde kişisel verilerin işlenmesi sürecinde ölçülülük ve amaca bağlılık ilkeleri esas olduğundan, sadece içeri girmek için bu denli hassas ve özel nitelikli verilerin talep edilmesi, hizmet alımının ön koşulu haline getirilemez.

Kişisel verilerin işlenmesinde aranan temel şartlardan biri olan açık rıza, kişinin tamamen özgür iradesiyle verdiği ve dilediği zaman, hiçbir şarta veya kısıtlamaya bağlı kalmaksızın geri alabileceği sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Rızanızı geri aldığınız andan itibaren, söz konusu kurumun verilerinizi işlemeye devam etmesi için kanunlarda öngörülen başka bir zorunlu hukuki sebep bulunmuyorsa, veri işleme faaliyetini derhal durdurması ve verilerinizi sistemlerinden arındırması yasal bir zorunluluktur.

İşten çıkarılma baskısı veya korkusu altında imzaladığınız veri işleme onay metninin, özgür irade ile verilmemiş olması nedeniyle hukuken geçersiz kabul edilme ihtimali oldukça yüksektir. Kanunlarımızda geçerli bir açık rıza beyanından bahsedilebilmesi için, rızanın kesinlikle kişiyi yanıltmayan, şeffaf bir bilgilendirmeye dayanması ve tamamen hiçbir baskı altında kalmadan, özgür irade ile açıklanmış olması zorunludur.

Önceden işaretlenmiş kutucuklar yoluyla alınan onaylar, ilgili kanunlar kapsamında geçerli bir rıza olarak kabul edilmemektedir ve bu durum hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem niteliğindedir. Mevzuata göre, kişisel verilerin işlenebilmesi için kişinin özgür iradesine dayanan, belirli bir konuya ilişkin ve bilgilendirilmeye dayalı açık rıza beyanının bulunması şarttır.