Adil Yargılanma Hakkı

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından aleyhinize sonuç doğurabilecek nitelikte hazırlanan bir tebliğnamenin size veya avukatınıza önceden bildirilmeden karar verilmesi, adil yargılanma hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Yargılama süreçlerinde tarafların eşit şartlarda katılımının sağlanması ve dosyaya sunulan görüşlerden bilgi sahibi olarak bunlara karşı kendi itirazlarını dile getirebilmeleri, anayasal bir güvence olan silahların eşitliği ilkesi gereğidir.

Yargılama sürecinde aleyhinize beyanda bulunan ve farklı bir şehirde yaşayan tanığın mahkeme huzuruna getirilemediği durumlarda, size soru sorma imkânı sağlayacak şekilde ses ve görüntü nakli yoluyla dinlenmemesi adil yargılanma hakkı ihlaline yol açabilmektedir. Suçluluğunuz hakkında karar verecek olan mahkemenin, yalnızca iddia makamının sunduğu belgelerle yetinmeyip sağlıklı bir gözlem yapabilmesi ve doğru bir vicdani kanaate ulaşabilmesi için tanıkları bizzat huzurda veya Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi gibi teknolojik imkânlar vasıtasıyla dinlemesi büyük önem taşımaktadır.

Açtığınız davanın mahkeme tarafından uyuşmazlığın esasına girilmeden salt kanuni bir yasaklamaya dayanılarak reddedilmesi, adil yargılanma hakkı güvencelerinin ihlali anlamına gelebilmektedir. Demokratik bir toplumda adaletin sağlanabilmesi için mahkemeye erişim yeterli olmayıp, aynı zamanda dava konusu edilen uyuşmazlığa ilişkin esaslı taleplerin yargı makamlarınca incelenerek bir sonuca bağlanması gerekir.

Ceza yargılamalarında aleyhinize beyanda bulunan ve ifadesi mahkûmiyetinize temel oluşturan tek veya belirleyici tanığı duruşmada sorgulama imkânınızın elinizden alınması kural olarak hukuka uygun kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda karar verecek olan hâkimin tanıkla yüz yüze gelmesi ve sizin de bu tanığa soru yönelterek onun güvenilirliğini test etme fırsatı bulmanız adil yargılanma hakkı kapsamında büyük önem taşır.

Kural olarak, hakkınızdaki iddiaların tek veya belirleyici delili bir tanığın açıklamalarından ibaret ise, bu tanığın mahkemede mutlaka yüz yüze dinlenmesi zorunludur ve daha önceki aşamalarda alınan ifadelerinin duruşmada okunmasıyla yetinilerek size ceza verilemez. Kanunlarımıza göre delillerin hükmü verecek mahkeme huzurunda ortaya konulması, tartışılması ve irdelenmesi adil yargılanma hakkı ilkesinin en temel gereklerinden biridir.

Kendi üretmediğiniz ancak başka bir hesaptan alarak paylaştığınız sert eleştiri içeren içerikler yüzünden yargılanmanız mümkün olsa da, salt bu paylaşım nedeniyle hakkınızda adli para cezasına hükmedilmesi her zaman hukuka uygun kabul edilmemektedir. Bir içeriğin sizin tarafınızdan tasarlanmamış olması tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmazken, asıl önemli olan nokta bu paylaşımın bir ifade hürriyeti kullanımı olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğidir.

Mahkemenin iddialarınızı ve sunduğunuz delilleri yeterince değerlendirmeden davanızı husumetten reddetmesi mahkemeye erişim hakkınızı ihlal edecektir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğu ve şirket yetkililerinin aynı kişiler olduğu yönündeki iddiaların mahkemelerce mutlaka ayrıntılı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir.

Sizin olay anında veya denetimleriniz sırasında fiilen şahit olmadığınız bir kural ihlalini sırf deftere yazmadığınız için otomatik olarak sorumlu tutulmanız ve bu konudaki mantıklı itirazlarınızın mahkemece cevapsız bırakılması hukuka uygun bir yargılama süreci olarak kabul edilemez. Bir iş kazası sonrasında alınan bilirkişi raporlarında, işçinin yetkisiz şekilde çalıştırıldığını işverene bildirmemekle suçlanıp tali kusurlu bulunabilirsiniz.

Mahkemelerin, doğrudan kanun hükmünde kararname ile tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda davayı esasa girmeden doğrudan reddetmesi mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. İdare mahkemeleri, idarenin doğrudan takdir yetkisi olmayan ve doğrudan yasal düzenlemelerle statüsü sona erdirilen kişilerin açtığı tazminat davalarında idari işlem bulunmadığı gerekçesiyle inceleme yapmaktan kaçınabilmektedir.

İdare mahkemeleri, uyuşmazlığı çözerken aynı maddi olayla ilgili olarak ceza mahkemeleri veya diğer yargı mercileri tarafından verilmiş ve sizin lehinize sonuçlar içeren kararları dikkate almak ve eğer bunlardan farklı bir sonuca ulaşıyorsa bunun nedenlerini kararlarında açıklamak zorundadır. Sizin olayınızda olduğu gibi, yaralanmanızda kendi kusurunuzun bulunduğuna karar verilerek davanız reddedilmiş olsa da, sonradan ceza yargılaması sırasında olaya dair tutanakların gerçeğe aykırı düzenlendiği veya komutanlarınızın denetim görevini ihmal ettiği ortaya çıkmışsa, bu durum uyuşmazlığın sonucunu doğrudan etkileyecek niteliktedir.