Adil Yargılanma Hakkı

Ceza infaz kurumunda hakkınızda verilen disiplin cezalarına karşı infaz hâkimliğine yapacağınız şikâyetlerde, hâkim önünde bizzat veya avukatınız aracılığıyla sözlü savunma yapma hakkınız bulunmaktadır. İlgili kurallar, disiplin cezalarına yönelik şikâyetlerin karara bağlanmasından önce kişinin savunmasının infaz hâkimi tarafından alınmasını ve talep edilen delillerin toplanmasını gerektirmektedir.

Sadece bir şirketin yönetim kurulunda bulunmanız, imza yetkiniz ve yasa dışı işlemlere somut bir iştirakiniz olmadığı sürece tek başına örgüte yardım veya üyelik suçundan ceza almanız için yeterli ve hukuka uygun bir gerekçe oluşturmaz. Ceza hukukunun temel prensipleri ve yerleşik yargı uygulamalarına göre, bir kişinin silahlı terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım ettiğinin kabul edilebilmesi için örgüte yardım kastı ile hareket ettiğinin somut delillerle kanıtlanması şarttır.

Mahkemenin, hakkınızda verdiği mahkûmiyet hükmünde tam olarak hangi eyleminizin suç teşkil ettiğini somut, açık ve tartışmasız bir şekilde ortaya koymaması durumunda bu eksikliğe karşı üst kanun yollarına ve Anayasa Mahkemesine itiraz edebilirsiniz. Anayasa'ya göre bütün mahkemelerin her türlü kararlarını gerekçeli olarak yazma zorunluluğu bulunmaktadır ve bu durum gerekçeli karar hakkı ile sıkı bir şekilde güvence altına alınmıştır.

Mahkemenin gerekçeli kararında davanın sonucunu etkileyen temel hukuki sorunlara, Yargıtay daireleri arasındaki içtihat birleşmelerine ve kanuni sürelere yeterli düzeyde yer vermesi hukuken yeterli kabul edildiğinden hakkınız ihlal edilmiş sayılmaz. Bir mahkeme kararının adil olması için tarafların ileri sürdüğü her iddiaya veya detaya sayfalarca yanıt verilmesi zorunlu değildir; asıl olan davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile deliller arasında bağ kurularak tatmin edici bir sonuca ulaşılmasıdır.

Tutukluluğunuzun veya yakalanmanızın yakınlarınıza bildirilmemesi durumu kanunlarımızda tazminat talep edebileceğiniz haller arasında açıkça düzenlenmiş olup bu nedenle devletten tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa'nın kişi hürriyeti ve güvenliği hakkını düzenleyen maddeleri gereğince kişinin yakalandığı veya tutuklandığı yakınlarına derhal bildirilmek zorundadır.

Mahkemelerin açtığınız tazminat davasını, iddialarınızı ayrıntılı olarak incelemeden ve sadece asıl ceza davasının bitmediğini ileri sürerek genel ve matbu ifadelerle reddetmesi hukuken mümkün değildir. Anayasa tarafından güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemelerin, taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki tüm iddia ve itirazları dikkate alması gerekir.

Yargı mercilerinin mevzuatta öngörülen dava açma veya kanun yollarına başvuru sürelerini hukuka açıkça aykırı olarak yanlış uygulaması ve hatalı hesaplaması sonucunda talebinizin esastan incelenmeden reddedilmesi durumunda adil yargılanma hakkı kapsamında korunan mahkemeye erişim hakkınız ihlal edilmiş olabilir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre mahkemeye erişim hakkı sadece bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmeyi değil aynı zamanda bu uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmeyi de güvence altına almaktadır.

Hakkınızda verilmiş olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü olmadığı için doğrudan hukuki bir sonuç doğurmaz ve idari işlemlere veya yargı kararlarına tek başına dayanak yapılamaz. İş akdinizin feshine konu edilmeyen ve işten çıkarılmanızdan çok uzun yıllar önce vuku bulan bir olaya ilişkin HAGB kararının, işverenle aranızdaki güven ilişkisini nasıl zedelediği açıklanmadan davanızın reddedilmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir.

Mahkemenin teknik ve uzmanlık gerektiren konularda talebinize rağmen bilirkişi incelemesi yaptırmadan karar vermesi adil yargılanma hakkınızın ihlali olarak değerlendirilebilecektir. Paketleme faaliyetinde bulunduğunuz bir gıda ürününde yasal sınırın üzerinde tespit edilen kimyasal tarım ilaçlarına ilişkin analiz raporlarına yaptığınız itirazların, yalnızca genel hukuk bilgisiyle çözülemeyecek nitelikte olması durumunda yetkili mercilerce detaylıca incelenmesi zorunludur.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde, yargılama sürecinde iddia ve savunmalarınızın etkili bir biçimde incelenmediği tespit edilirse lehinize yeniden yargılama kararı çıkabilecektir. Mahkemelerin, idarenin yaptırdığı analiz sonucuna dayanarak verdiği cezalara karşı yaptığınız itirazlarda, kimyasal kalıntılar gibi uzmanlık gerektiren hususlarda inceleme yaptırmaması önemli bir eksikliktir.