Adil Yargılanma Hakkı

Mahkemenin, davanızda öne sürdüğünüz esaslı talepleriniz hakkında hiçbir olumlu veya olumsuz karar vermemiş olması kesinlikle normal bir durum değildir ve anayasal haklarınızı ihlal eder. Dava açtığınızda mahkemelerden sadece şeklî bir sonuç elde etmeyi değil, uyuşmazlığın temeli olan şikâyetlerinizin incelenerek bir karara bağlanmasını bekleme hakkınız bulunmaktadır.

Açtığınız tazminat davasında mahkemenin ileri sürdüğünüz bazı önemli talepler hakkında olumlu veya olumsuz hiçbir değerlendirme yapmaması, adil yargılanma hakkı kapsamındaki karar hakkınızın açık bir ihlalidir. Yargı organları önünde davacı olarak iddialarınızı sunma hakkınız, yalnızca şeklen bir mahkeme kararı elde etmenizi değil, aynı zamanda uyuşmazlığa ilişkin esaslı taleplerinizin incelenerek bir sonuca bağlanmasını da gerektirir.

Soruşturma dosyasındaki belgelere ve delillere erişiminizin geçerli ve somut bir gerekçe gösterilmeksizin kısıtlanması durumunda, hakkınızdaki tutuklama nedenlerine itiraz etme fırsatından mahrum kaldığınızı belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiğini iddia edebilirsiniz. Soruşturma makamları tarafından delillerin karartılmasını engellemek veya soruşturmanın selametini korumak amacıyla dosya üzerinde kısıtlılık kararı verilebilmesi hukuken mümkün olmakla birlikte, bu kısıtlamanın neden zorunlu olduğunun yeterli bir gerekçeyle açıklanması gerekmektedir.

İdareyle önceden bir uzlaşma metni imzalamış olsanız dahi, idarenin olaydaki kusurunun sonradan ortaya çıkması durumunda bu yeni sebebe dayanarak sulhnamenin iptali ve tazminat talebiyle dava açma hakkınız bulunmaktadır. Terör eylemleri sonrasında idareyle imzalanan sulhnameler genellikle o anki bilinen maddi gerçeklikler üzerinden yapılmakta olup idarenin olaydaki doğrudan ihmali veya kusuru sonradan tespit edildiğinde hukuki durum değişmektedir.

Evet, itiraz merciinin dosyadaki iddia ve delilleri esastan değerlendirmeden, yalnızca şeklî şartlar yönünden matbu bir gerekçeyle ret kararı vermesi adil yargılanma hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda itiraz mercilerinin yeknesak ve soyut gerekçelerle karar vermesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmektedir.

Hayır, yerel mahkemenin isnat edilen suçun sabit olup olmadığını yeterince araştırmadan ve sunduğunuz delilleri gerekçesiz olarak reddederek hüküm kurması usul ve yasaya uygun kabul edilmemektedir. Mahkemelerin verdikleri kararlarda yalnızca ilgili kanun hükümlerini veya size isnat edilen davranışları tekrar etmesi, adil bir yargılama için yeterli bir gerekçe oluşturmaz.

İhlalin ve sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılması amacıyla dosyanızın kararı veren ilgili mahkemeye gönderilerek hakkınızda derhal yeniden yargılama işlemlerinin başlatılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumuna ilişkin itiraz yolunun, temel hak ve özgürlüklere yapılan müdahalelerin demokratik toplum düzenine uygunluğunu belirleyecek etkili bir denetim mekanizması sunmadığını tespit etmiştir.

Doğrudan yanıt: Mahkemenin, aleyhinize ifade veren ve ceza almanıza temel oluşturan bir tanığı mahkemede dinlemeden, yalnızca eski ifadesine dayanarak ceza vermesi kural olarak adil yargılanma hakkı ihlali sayılabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir ceza davasında sanığın aleyhine olan tanıklarla yüzleşebilmesi ve onlara soru yönelterek beyanlarının doğruluğunu sınayabilmesi son derece kritik bir güvencedir.

Doğrudan yanıt: Aleyhinize ifade veren bir tanığın uzaktan bağlantı yoluyla dinlenilmesi yönündeki talebinizin mahkemece hiçbir geçerli sebep gösterilmeden reddedilmesi kurallara aykırılık oluşturabilir. Mahkemelerin, yargı çevresi dışında bulunan tanıkları sanığın da soru sormasına imkân sağlayacak şekilde SEGBİS gibi vasıtalarla dinlemesi, adil bir yargılamanın sağlanması bakımından önemli bir telafi edici güvencedir.

Mahkemenin aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada hazır etmeden ve size soru sorma imkânı tanımadan sadece önceki beyanlarına dayanarak ceza vermesi adil yargılanma hakkı kapsamındaki güvencelere aykırı olabilir. Ceza yargılamalarında sanığın aleyhine olan tanıkları sorgulama veya sorgulatma imkânına sahip olması temel bir kuraldır.