Aydınlatma Yükümlülüğü

Arabuluculuk sürecindeki toplantıların yeri ve masrafları kanunlarla belirli kurallara bağlanmış olup, uyuşmazlık taraflarını maddi açıdan yıpratmaması hedeflenmektedir. Öncelikli olarak arabulucu, toplantıları tarafların rahatlıkla katılabileceği tarafsız bir yerde düzenlemeye özen göstermek zorundadır; bu konuda çekincelerinizi veya mazeretlerinizi kendisine iletme hakkına sahipsiniz.

Arabulucunun süreç başında sizi yasal haklarınız, arabuluculuğun işleyişi ve imzalayacağınız belgenin sonuçları hakkında usulüne uygun şekilde aydınlatmaması, belgenin iptali için geçerli bir temel oluşturabilir. Arabulucuların, süreci yürütürken tarafsız davranma ve özellikle işçi gibi zayıf konumdaki tarafın zarar görmesini engellemek adına etkin bir aydınlatma yükümlülüğü bulunmaktadır.

İşverenin, sözleşme kurulurken veya çalışma süresi içerisinde sizi bilgilendirmeden yapay zeka araçlarıyla gözetim yapması, aydınlatma yükümlülüğü ihlali olarak değerlendirilebilecek ciddi bir eksikliktir. İş ilişkisinde, kişisel verilerinizin nasıl, hangi amaçla ve hangi algoritmik sistemler vasıtasıyla işleneceği konusunda size açık ve anlaşılır bilgi verilmesi zorunludur.

Veri sorumlusu sıfatı taşıyan işverenin, şeffaflık ilkesi ve aydınlatma yükümlülüğü gereği, yapay zeka algoritmasının hangi verilerinizi işlediğini ve karar sürecinin nasıl işlediğini size açık ve anlaşılır bir dille bildirmesi zorunludur. Kanun kapsamında, kişisel verilerinizin tamamen otomatik yollarla işlenip işlenmediği ve bu işlemlerin aleyhinize bir sonuç doğurup doğurmayacağı konusunda bilgi talep etme hakkınız bulunmaktadır.

İşvereniniz, işlerin etkin yürütülmesini sağlamak veya güvenliği korumak amacıyla size tahsis ettiği elektronik iletişim araçlarını denetleyebilir, ancak bu denetimin gizli bir şekilde yapılması çeşitli hukuki riskler barındırmaktadır. İletişim araçlarının izlenmesinden önce işçilere şeffaf bir şekilde aydınlatma yükümlülüğü kapsamında bilgi verilmesi, denetimin amacının ve sınırlarının net bir şekilde çizilmesi esastır.

İşvereninizin size tahsis ettiği cep telefonu üzerinden gerçekleştirdiğiniz kişisel iletişimleri, önceden size açıkça haber vermeden ve onayınızı almadan gizlice denetlemesi kural olarak mümkün değildir. İşveren, kurumsal iletişim araçlarının özel amaçlı kullanımını tamamen yasaklamış olsa dahi, haberleşme içeriklerinizi gizlice okuyamaz.

İş görüşmesi sırasında adaya yöneltilen soruların işin niteliği ile doğrudan bağlantılı olması ve adayın özel hayatının gizliliğini ihlal etmemesi temel kuraldır. Hukuki uygulamada ve doktrinde, işverenin hamilelik gibi adayın son derece kişisel durumuna ilişkin yönelttiği sorular kural olarak kabul edilebilir nitelikte sayılmaz.

İş görüşmelerinde adayın, yapacağı işin niteliğiyle doğrudan bağlantılı olan hayati bilgileri doğru ve eksiksiz bir şekilde işverene aktarma yükümlülüğü bulunmaktadır. Özellikle banka veznedarlığı, kasa sorumlusu veya güvenlik görevlisi gibi yüksek güven ve hassas sorumluluk gerektiren pozisyonlarda, adayın sabıka kaydının temiz olması işe alım kararını doğrudan etkileyen bir unsurdur.