Ayrımcılık Yasağı

Bir kadın çalışan olarak çalışma ortamında yöneticilerinizden daha fazla oranda baskı ve psikolojik şiddet görmeniz, akademik ve hukuki araştırmaların da sıklıkla doğruladığı üzere oldukça ciddiye alınması gereken ve cinsiyete dayalı ayrımcılık şüphesi doğuran bir konudur. Özel eğitim kurumları gibi çeşitli sektörlerde yapılan istatistiksel veriler, kadın personellerin erkeklere kıyasla sistematik yıpratma eylemlerine çok daha yüksek düzeylerde maruz bırakıldığını ortaya koymaktadır.

Kurumunuzda liyakat yerine kayırmacılığın (nepotizm) ön planda tutulması, aynı statüde görev yapmanıza rağmen diğer çalışanlara haksız terfiler ve eşitsiz maaşlar verilmesi, işverenin adil yönetim ilkesi ile bağdaşmayan ve hukuken sorgulanabilecek bir uygulamadır. Bu durum, çalışanların iş tatminini ve eşitlik algısını doğrudan zedeleyen, kurum içindeki adaleti ortadan kaldıran yapısal bir sorundur.

Çalışma hayatında sadece medeni durumunuz gerekçe gösterilerek iş yükünüzün artırılması ve diğer yöneticilere sağlanan esnekliklerden mahrum bırakılmanız, Anayasa'nın eşitlik ilkesi ve iş hukukundaki ayrımcılık yasağı ile bağdaşmayan hukuka aykırı bir durumdur. Bekar kadın yöneticilerin ailevi sorumluluklarının olmadığı varsayımıyla kendilerine daha fazla mesai ve ağır görevler yüklenmesi, idari yetkinin kötüye kullanılması anlamı taşıyabilir.

Sadece cinsiyetiniz nedeniyle önemli çevrimiçi toplantılara çağrılmamanız ve iş süreçlerinden dışlanmanız, iş hukukunda ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirilebilecek ciddi bir ihlal örneğidir. İşveren, haklı ve objektif bir neden bulunmaksızın çalışanları arasında cinsiyet, ırk, din veya inanç gibi temellere dayalı olarak farklı muamelede bulunamaz.

İşvereninizin dini inancınız ve başörtünüz sebebiyle size psikolojik baskı yapması, ayrımcılık yasağının ve anayasal kişilik haklarınızın ihlali niteliğinde değerlendirilebilecek ciddi bir hukuka aykırılıktır. İlgili kanunlarımızda, kişilerin din, mezhep ve inançları doğrultusunda iş ilişkisinin devamı sırasında doğrudan veya dolaylı olarak ayrımcılığa uğraması ile çalışma koşullarının zorlaştırılması kesin bir dille yasaklanmıştır.

Sadece emeklilik yaşınızın gelmiş olması veya belirli bir yaşı geçmiş olmanız, mevcut iş hukuku uygulamaları ışığında tek başına iş sözleşmenizin feshedilmesi için geçerli bir sebep oluşturmamaktadır. Yaşınızın ilerlemesi veya yaşlılık aylığına hak kazanmış olmanızın bir geçerli fesih nedeni sayılabilmesi için, bu durumun üstlendiğiniz iş görme edimini objektif olarak olumsuz yönde etkilemesi veya işyerindeki veriminizi emsallerinize göre bariz şekilde düşürmüş olması aranır.

İşverenin sizi engelli kadrosunda istihdam ederken mevcut engel durumunuzu bilmesine rağmen, sonradan aynı engele bağlı verim düşüklüğünü gerekçe göstererek işinize son vermesi, ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirilmeye oldukça elverişli bir uygulamadır. Engelli işçilerden beklenen performans ve verimin, onların fiziksel veya zihinsel engellilik oranları ile uyumlu ve orantılı olarak değerlendirilmesi yasal bir zorunluluktur.

Mevzuatımız kapsamında zorunlu istihdam kontenjanından işe girebilmeniz için yetkili sağlık kuruluşlarından alınmış ve engel oranınızın en az yüzde kırk olduğunu gösteren bir sağlık kurulu raporu sunmanız gerekmektedir. İlgili kanun ve yönetmelikler uyarınca, elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde belli bir oranda engelli çalıştırılması zorunlu tutulmasına rağmen, yüzde kırkın altında fonksiyon kaybı bulunan bireyler maalesef bu zorunlu istihdam düzenlemesinden doğrudan faydalanamamaktadır.

Uzaktan çalışan bir işçinin sırf işyeri dışında çalışıyor olması nedeniyle emsal işçilere göre farklı bir uygulamaya tabi tutulması, işverenin eşit davranma borcu ve ayrımcılık yasağı ilkelerinin ihlali boyutunda değerlendirilebilir. İş Kanunu, uzaktan çalışan işçilerin esaslı bir neden olmadıkça diğer işçilerden farklı işlemlere maruz bırakılamayacağını açıkça düzenlemektedir.

İşverenin aynı işi yapan çalışanlar arasında cinsiyet gibi nedenlere dayanarak daha düşük ücret ödemesi veya farklı çalışma koşulları uygulaması yasal olarak mümkün değildir. İş hukuku sistemimizde anayasal bir hak olan eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı katı bir şekilde düzenlenmiştir.