İnsan Hakları

Yargılamaların uzun sürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamında makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddialarıyla Anayasa Mahkemesine yapılan başvurularda, öncelikle iç hukuk yollarının tüketilmiş olması şartı aranmaktadır. Yakın zamanda yürürlüğe giren yasal düzenlemeler uyarınca, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığına yönelik şikâyetlerin öncelikle Tazminat Komisyonu tarafından incelenmesi gerekmektedir.

Dava sürecinde çıkan yeni bir yasa yüzünden davanızı kaybetmeniz nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından haklı bulunmanız halinde, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili mahkemeden yeniden yargılama yapılmasını talep etmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yargılama aşamasında kanun değişmesi sebebiyle davanın reddedilmesinin adil yargılanma hakkı kapsamındaki ilkeleri ihlal ettiğini tespit ettiğinde, bu hukuka aykırılığın giderilmesi için kararın bir örneğini yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemelere göndermektedir.

İhalenin feshi davasının esastan reddedilmesi durumunda kanun gereği ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezası verilmesi, somut olayın özelliklerini dikkate almadığı için mahkemeye erişim hakkınızı ihlal edebilir. Hak arama hürriyeti kapsamında mahkemeye başvuran kişilere uygulanan yaptırımların, kişilere aşırı ve orantısız bir külfet yüklememesi gerekmektedir.

İstinaf mahkemesinin, lehinize olan resmî kurum yazışmalarını ve somut delilleri dikkate almadan ve neden bu inceleme yönteminden ayrıldığını açıklamadan aleyhinize karar vermesi anayasal haklarınızı ihlal eder. Mahkemeler, yargılama sırasında açık ve somut bir biçimde öne sürülen, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmalara makul bir gerekçe ile yanıt vermek zorundadır.

İtirazı inceleyen mahkemenin, lehinize olan infaz hâkimliği kararını kaldırırken detaylı ve yeterli bir gerekçe sunmaması hukuka uygun kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, şikâyetin kabul edilmesine ilişkin ilk kararda yer alan gerekçelerin neden hukuka uygun olmadığının itiraz mercii tarafından açıkça anlatılması zorunludur.

Ceza infaz kurumunda hukuka uygun şekilde verilmiş bir disiplin cezasının infazı amacıyla hücreye konulmanız, kural olarak kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınıza yönelik ayrıca bir müdahale oluşturmaz. Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere, hürriyetleri tutuklama veya kesin hükümle zaten sınırlandırılmış kişilerin disiplin cezası neticesinde müşahede odasına alınması veya hücre hapsi ile cezalandırılması yeni bir hürriyetten yoksun bırakma hâli olarak kabul edilmemektedir.

Hakkınızda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında ileri sürdüğünüz delillerin ve itirazların mahkemelerce yeterince incelenmemesi, adil yargılanma hakkınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Ceza yargılamalarında mahkemelerin, sanıkların beraat etme ihtimalini ortadan kaldıracak şekilde eksik inceleme yapması ve sadece şekli şartlara bakarak karar vermesi hukuki güvenceleri ortadan kaldırmaktadır.

Mahkemelerin ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmalarınıza makul bir gerekçe ile yanıt vermemesi doğrudan adil yargılanma hakkı ihlaline neden olan bir durumdur. Yargılama sırasında ortaya koyduğunuz ve uyuşmazlığın çözümü için kritik öneme sahip olan itirazların, hem ilk derece mahkemesince hem de kanun yolu incelemesi yapan istinaf mercilerince cevapsız bırakılması anayasal güvencelerle bağdaşmaz.

Yalnızca eski sınavlarınızdaki puan ortalamanız ile son girdiğiniz sınavdaki başarı grafiğiniz arasındaki farka dayanılarak sınavınızın iptal edilmesi hukuka aykırı bulunabilir. Anayasa Mahkemesi, kişilerin akademik ünvan gibi önemli menfaatler elde ettiği bir sınavın geçerliliğini yitirmesi için basit ve soyut bir şüphenin yeterli olamayacağını vurgulamaktadır.

Yabancı dil sınavınızın geçersiz sayılmasına dayanılarak akademik ünvanınızın geri alınması gibi mesleki ve sosyal hayatınızı derinden etkileyen işlemlere karşı açtığınız davalarda mahkemelerin iddialarınızı özenle incelemesi gerekmektedir. Yargılama sürecinde sınav sonucunuzun neden iptal edilmemesi gerektiğine veya eşdeğer sınava katılamama mazeretlerinize dair sunduğunuz esaslı savunmaların mahkemece cevapsız bırakılması adil yargılanma hakkı ihlali oluşturur.