İşçi Hakları

Fazla mesai ve ulusal bayram ile genel tatil alacaklarınızın ödenip ödenmediği hususunda temel kural, ücretin ödendiğini ispat yükünün işverene ait olmasıdır. İş Kanunu uyarınca işveren ücreti elden veya banka kanalıyla ödediğinde işçiye ücret hesabını gösteren imzalı bir ücret hesap pusulası vermek zorundadır.

İş sözleşmenizde fazla çalışmaların ücrete dahil olduğuna dair bir madde bulunuyorsa, yasal sınır olan yıllık iki yüz yetmiş saate kadar yaptığınız fazla mesailerin ücretini ayrıca talep etmeniz genellikle mümkün olmamaktadır. Bu tür sözleşmelere imza atan çalışanların, belirtilen bu yasal sınırı aşan bir çalışma yaptıklarını kesin ve somut delillerle ispatlamaları beklenmektedir.

Fazla mesai ücretinizin hesaplanabilmesi için öncelikle haftalık fiili çalışma sürenizin net olarak bulunması ve yasal sınırın üzerindeki kısmın tespit edilmesi gerekir. İş yerinde geçirdiğiniz süreden günlük dinlenme ve yemek molaları olan ara dinlenmesi süreleri düşülür.

Mahkemenin sizin dava dilekçenizde talep ettiğiniz çalışma saatlerini aşarak daha fazla mesai yaptığınızı kabul edip buna göre hesaplama yapması hukuka aykırı olup Yargıtay tarafından bozulma sebebi sayılacaktır. Hukuk davalarında hakimin tarafların talepleriyle bağlı olması temel bir kuraldır ve hakim talep edilenden daha fazlasına karar veremez.

Belirttiğiniz çalışma saatleri ve mola süreleri dikkate alındığında haftalık kırk beş saatlik yasal çalışma sınırını aşmadığınız için mesai ücreti almanız hukuken mümkün görünmemektedir. Yargıtay kararına yansıyan olayda, bir işçi sabah 08.00 ile akşam 16.00 saatleri arasında çalıştığını, günde iki kez on beşer dakikalık çay molası ve yarım saatlik yemek molası kullandığını belirterek mesai ücreti talep etmiştir.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ödemesi göründüğü durumlarda, işçinin bordroya ihtirazi kayıt koymaması halinde sadece tanık beyanlarıyla daha fazla mesai yapıldığının ispatlanması kural olarak mümkün değildir. Yargıtay kararlarına göre, işçinin imzasını taşıyan bir maaş belgesi sahteliği ispat edilene kadar kesin delil niteliği taşımaktadır ve bordroda görünen alacağın ödendiği varsayılır.

İşçilere ödenen primler ile kanundan doğan fazla çalışma ücreti birbirlerinden tamamen bağımsız nitelikteki haklar olduğundan, ödenen primlerin hak edilen mesai alacağından düşülmesi hukuken doğru bir uygulama olarak kabul edilmemektedir. İşçiler haftalık yasal çalışma süresini aşmayan normal mesaileri içinde de yaptıkları satışlar üzerinden veya kendilerine verilen hedefleri tutturarak prim elde etme imkanına sahiptirler.

Sabit ücrete ek olarak satışa veya hedefe bağlı prim sisteminin uygulandığı çalışma biçimlerinde, fazla çalışma ücreti belirlenirken temel ücretin sabit ücret kısmı ile prim kısmı birbirinden bağımsız olarak ayrı ayrı değerlendirilerek hesaplamaya tabi tutulur. Garanti edilen sabit ücret üzerinden hesaplanacak fazla çalışma ücreti kısmında, yasanın öngördüğü normal saat ücretinin yüzde elli fazlası alınarak bir buçuk çarpanı ile işlem yapılır ve işçiye ödenir.

Fazla çalışma yaptığınızı iddia ediyorsanız bu durumu öncelikle işyerine giriş çıkış saatlerinizi gösteren belgeler veya iç yazışmalar gibi yazılı delillerle ispatlamanız gerekmektedir. Eğer elinizde bu tür yazılı belgeler bulunmuyorsa işyerindeki durumu bilen tanık beyanlarına başvurarak sonuca gitmeniz mümkün olabilir.

İş sözleşmenizde fazla mesai ücretinizin aylık maaşınıza dahil olduğuna dair bir madde bulunsa bile belirli yasal sınırlar aşıldığında ilave mesai ücreti talep etme hakkınız doğmaktadır. Yargıtay uygulamalarına göre sözleşmelerde yer alan bu tür kurallar sınırlı olarak geçerli kabul edilmekte ve işçinin aleyhine sınırsız bir çalışma zorunluluğu getirmemektedir.