İşçi Hakları

İşyerinde yönetici tarafından uygulanan sistematik psikolojik baskı ve ödenmeyen fazla mesailer nedeniyle işten ayrılmanız durumunda kıdem tazminatına hak kazanmanız mümkündür. Yargıtay kararlarına göre, işçiye tecrübesi olmadığı hâlde ağır iş yükü verilmesi, kadınlarla çalışmak istenmediği gibi cinsiyetçi söylemlerde bulunulması ve yöneticinin şahsi işlerinin yaptırılması psikolojik taciz (mobbing) olarak değerlendirilmektedir.

Fazla çalışmalarınızı kanıtlamak için işverenden bilgisayar kayıtları dışında işyerine giriş çıkış saatlerinizi gösteren turnike kayıtlarının mahkemeye sunulmasını kesinlikle talep edebilirsiniz. Sadece bankacılık veya benzeri sistemler üzerinden alınan bilgisayar işlem sürelerini gösteren log kayıtları, kişinin toplantıda olduğu, evrak incelediği veya arşiv düzenlediği gibi manuel çalışmaları belgelemediğinden tek başına yeterli bir kanıt oluşturmaz.

İş sözleşmenizde yıllık belli bir saate kadar olan fazla çalışmaların aylık ücrete dâhil olduğunun kararlaştırılması, hafta sonu ile dinî ve millî bayramlardaki çalışmalarınızı kapsamaz. İşverenin iç yönetmelikleri ve yargısal kabullere göre, işçinin imzaladığı sözleşmedeki fazla çalışma ücretinin maaşın içinde olduğuna dair hükümler, kural olarak normal günlerde yapılan mesailer için geçerli kabul edilmektedir.

Fazla çalışma ücretlerinizin yasal talep süresini doldurarak zaman aşımına uğramış olması, bu ödenmeyen alacaklara dayanarak iş sözleşmenizi haklı sebeple feshetme hakkınızı ortadan kaldırmaz. İşçi tarafından ödenmeyen ücretler gerekçe gösterilerek yapılan fesih işlemlerinde mahkemeler öncelikle işçinin gerçekten ödenmemiş bir alacağının bulunup bulunmadığını inceler.

İmzaladığınız maaş bordrolarında fazla çalışma tahakkuku bulunuyorsa ve bu bordroları herhangi bir şerh düşmeden imzaladıysanız bordroda görünenden daha fazla çalıştığınızı ileri sürerek ek ücret talep edemezsiniz. Hukuki uygulamalarda işçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliği taşımaktadır ve bordronun sahteliği kanıtlanmadıkça orada yazılı olan tutarların ödendiği varsayılır.

İşverene karşı kendi davası olan iş arkadaşlarınızın şahitliği tek başına fazla çalışma ve tatil ücreti alacaklarınızı ispat etmeniz için yeterli görülmemektedir. Yargıtay uygulamalarına göre, çalışma sürelerinin ispatı noktasında işverene karşı dava açan tanıkların beyanlarına ihtiyatla yaklaşılması gerekmektedir ve salt davacı ile menfaat birliği içinde olan tanık beyanlarıyla sonuca gidilemez.

İmzalı maaş bordrolarında fazla çalışma ücreti ödenmiş gibi görünüyorsa ve imzalarken herhangi bir ihtirazi kayıt düşmediyseniz kural olarak daha fazla mesai yaptığınızı ileri sürerek ek ücret talep edemezsiniz. İşçinin kendi imzasını taşıyan bordrolar, sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir ve bu belgelerde görünen alacakların ödendiği varsayılır.

Fazla çalışma yaptığınızı yazılı belgelerle kanıtlayamadığınız ve bu durumu yalnızca tanık beyanlarıyla ispat ettiğiniz durumlarda, mahkeme tarafından hesaplanan fazla çalışma ücretiniz üzerinden belirli bir oranda kesinti yapılmaktadır. İşyerine giriş çıkış saatlerini gösteren kesin belgelerin bulunmadığı durumlarda işçinin talepleri tanık anlatımları ile sonuca bağlanır.

İş sözleşmenizi sonlandırırken noter aracılığıyla gönderdiğiniz fesih ihtarnamesinde belirttiğiniz sebeplerle bağlı olduğunuzdan, ihtarnamede yazmayan bir alacak kalemini mahkeme haklı fesih sebebi olarak doğrudan değerlendiremez. Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarına göre işçi, iş ilişkisini hangi nedene dayanarak bitirdiğini bildirmişse yargılama aşamasında da o nedenlerle sınırlandırılır ve sonradan yeni bir fesih sebebi ileri süremez.

İşyerinde psikolojik baskıya maruz kalmanız ve hak ettiğiniz alacakların ödenmemesi durumunda iş sözleşmenizi haklı nedenle feshederek kıdem tazminatınızı alabilirsiniz. İşverenler bazen işçilere matbu bir istifa dilekçesi imzalatarak işten kendi istekleriyle ayrılmış gibi göstermeye çalışmaktadır.