İşçi Hakları

İşverenlerin vergi veya sigorta primi maliyetlerini düşürmek amacıyla maaşın sadece bir kısmını resmi kayıtlara yansıtıp kalanını elden veya fatura karşılığı ödemesi uygulamada sık rastlanan ancak hukuka aykırı bir yöntemdir. Fazla mesai, kıdem tazminatı veya ihbar tazminatı gibi alacaklarınızın hesaplanmasında, bordroda görünen düşük tutar değil, her zaman elinize geçen gerçek ücret esas alınmalıdır.

İş Kanunu uyarınca bir işçinin patronuna veya onun ailesine hakaret etmesi haklı fesih sebebi sayılmakla birlikte, işyerinde patronun otoritesini temsil eden bir yöneticiye yönelik bu tür eylemler de hukuki incelemeye esas oluşturabilecek ciddi bir fesih sebebidir. Otoriteyi ve düzeni sağlamakla görevli bir temsilci olduğunuz için, size karşı yapılan küfür veya hakaret, işverene karşı yapılmış gibi değerlendirilerek haklı nedenle fesih prosedürünün işletilmesine imkan tanıyabilir.

İşvereninize ait yeni projeler gibi gizli kalması gereken bilgileri rakip firmalarla paylaşmanız, iş sözleşmesinin haklı nedenle derhal feshedilmesine zemin hazırlayabilecek nitelikte doğruluk ve bağlılığa uymayan bir davranıştır. İşçinin, sözleşme ilişkisi gereği işverenin güvenini sarsmamak ve sadakat borcu çerçevesinde işverenin haklı menfaatlerini korumak gibi temel sorumlulukları bulunmaktadır.

İşvereninizin veya yöneticinizin, sağlık bilgilerinizi veya haberleşme içeriklerinizi rızanız ya da hukuki bir zorunluluk olmaksızın üçüncü kişilerle paylaşması, işçi ile işveren arasındaki güven ilişkisini temelinden sarsan ve kişiliğinizi doğrudan ihlal eden bir davranıştır. Bu tür hukuka aykırı veri ifşaları, mevzuat kapsamında ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller olarak değerlendirildiğinden, işçiye haklı nedenle fesih imkanı tanıyabilecek son derece ciddi eylemlerdir.

Gazetenizin yayın politikasında yaşanan bu köklü değişiklik ve şahsınızdan talep edilen içerikler, manevi değerlerinizi zedeleyecek boyuttaysa, yasal haklarınızı kullanarak sözleşmenizi derhal sonlandırma imkânınız bulunabilir. Mevzuatta, bir yayın organının veçhe ve karakterinde yaşanan açık bir değişikliğin gazetecinin şeref, şöhret veya genel manevi menfaatlerini ihlal etmesi durumu, gazeteci açısından haklı nedenle fesih sebebi olarak özel şekilde düzenlenmiştir.

İşverenin, sırf kendi benimsediği politik düşünceye sahip olmadığı veya farklı bir partiyi desteklediği gerekçesiyle bir çalışanın iş sözleşmesini feshetmesi, dürüstlük kuralına ve eşitlik ilkesine açıkça aykırılık teşkil eden bir eylemdir. Bir işçinin sadece siyasi inancı nedeniyle işinden edilmesi, hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilir ve bu durum, iş güvencesi kapsamında olmayan işçiler açısından kötüniyet tazminatı talebine temel oluşturabilecek son derece güçlü bir göstergedir.

Sosyal veya profesyonel ağlar üzerinden rakip firmalarla iletişim kurmanız ve yalnızca gelecekte orada çalışabileceğinize dair imalarda bulunmanız, tek başına iş sözleşmesinin tazminatsız feshini gerektirecek ağırlıkta bir ihlal sayılmamaktadır. İş ilişkisi devam ederken işverene zarar verecek şekilde rakip firmaya aktif olarak müşteri yönlendirmeniz veya şirket sırlarını aktarmanız sadakat borcu ihlali sayılırken, sadece yeni bir iş arayışında olmak veya niyet belirtmek anayasal bir hak olan çalışma özgürlüğünün bir yansımasıdır.

Geçirdiğiniz ağır kaza neticesinde uzun süre işe gidememeniz, yasal olarak tanınan belirli tolerans sürelerinin aşılması halinde işvereninizin sözleşmenizi sonlandırmasına zemin hazırlayabilecek bir durumdur. Kusurunuz olmadan yaşadığınız kaza veya ağır hastalık hallerinde, aldığınız istirahat raporu boyunca iş sözleşmeniz askıda kabul edilir ve korunursunuz.

İşveren ve işçinin karşılıklı olarak anlaşıp iş sözleşmesini sona erdirmesi ikale sözleşmesi veya diğer adıyla bozma sözleşmesi olarak adlandırılmaktadır. Normal şartlarda bu sözleşmeyi imzalayan işçi, feshe bağlı olan işe iade davası veya ihbar tazminatı gibi haklarından vazgeçmiş sayılabilmektedir.

Tarafınıza baskı altında zorla imzalatıldığını iddia ettiğiniz ve yasal haklarınızdan feragat ettiğinizi gösteren ikale anlaşmaları, irade sakatlığı zemininde hukuki incelemeye esas teşkil edebilir. İşçi ve işverenin karşılıklı mutabakata vararak iş ilişkisini barışçıl bir şekilde bitirmesine uygulamada ikale sözleşmesi adı verilmektedir.