Kamu Yararı

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davalarında idarenin teklif ettiği bedeli kabul etmemeniz durumunda aleyhinize vekalet ücretine hükmedilmesi mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Kamu makamları, kamu yararı gereği ihtiyaç duydukları taşınmazları zorla edindiklerinde taşınmazın gerçek bedelini mülk sahibine ödemekle yükümlüdürler.

Kamu makamlarından olan para alacaklarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi, bireylere aşırı külfet yüklediği için anayasal ilkeler çerçevesinde hak ihlali sayılmaktadır. Yüksek mahkeme, ihale alacağı, vergi iadesi, sosyal güvenlik ödemesi veya kamulaştırma bedeli gibi devlet kurumlarının taraf olduğu çeşitli para uyuşmazlıklarında enflasyon etkisini detaylıca incelemektedir.

Hakkınızda devam eden bir ceza yargılaması veya mahkûmiyet kararı bulunması, kapatılan okuldan olan gerçek ve meşru alacağınızın size ödenmemesi için tek başına hukuka uygun bir gerekçe oluşturmaz. Önceden uygulanan yasal düzenlemelerde terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan kişilerin alacaklarının ödenmemesi öngörülmüş olsa da, bu kısıtlayıcı durum Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi, mahkeme kararına bağlanan alacağınızın yıllar sonra faizsiz ödenmesi sebebiyle enflasyon karşısında erimesini mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul etmektedir. İlgili kararlara göre, bir hak olarak öngörülen veya kamu borcu hâline gelmiş ödemelerin makul sürede yapılmaması neticesinde alacakta meydana gelen değer aşınmalarının vatandaş üzerinde orantısız bir yük oluşturması hukuka aykırıdır.

Görevden uzaklaştırılıp sonrasında işine iade edilen bir kamu görevlisine geriye dönük maaşlarının faizsiz olarak ödenmesi anayasal anlamda mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda faiz tahakkuk ettirilmemesinin birey üzerinde şahsi olarak aşırı bir külfet oluşturduğunu değerlendirmektedir.

Kamu görevine iade edilmeniz üzerine tarafınıza toplu olarak ödenen geçmiş dönem aylıklarınızın faizsiz ödenmesi sebebiyle değer kaybına uğraması durumunda Anayasanın otuz beşinci maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, daha önce verdiği emsal kararlarda da belirttiği üzere, kamu görevlisine sonradan ödenen aylıkların faizsiz olarak verilmesinin mülkiyet hakkının korunması ile müdahalenin kamu yararı amacı arasında olması gereken adil dengeyi bozduğunu açıkça ifade etmektedir.

İmar uygulaması sonucunda yola cepheli değerli taşınmazınızın yerine yola cephesi olmayan daha düşük değerli bir yer verilmesi durumunda, uğradığınız değer kaybının tazmini için idareye karşı tam yargı davası açarak hakkınızı arayabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, sağlıklı bir şehirleşme amacıyla belediyeler tarafından yapılan imar işlemleri mülkiyete müdahale oluştursa da bunun kamu yararı taşıdığı kabul edilmektedir.

Kamu makamlarından olan para alacaklarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, devlet kurumlarından alınacak çeşitli paraların zamanında ödenmeyerek enflasyon karşısında eritilmesinin bireylere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.

Görevden uzaklaştırma sonrası göreve iade edildiğinizde, geçmişe dönük olarak size topluca ödenen aylıklarınıza faiz işletilmesi gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, sonradan ödenen maaşların faizsiz olarak verilmesi kişiye aşırı bir külfet yüklemekte ve kamu yararı ile bireyin hakları arasındaki adil dengeyi kişi aleyhine bozmaktadır.

Arazinizin eğiminin belirli bir oranın üzerinde olması ve maki bitki örtüsüyle kaplı bulunması sebebiyle orman sayılarak tapunuzun iptal edilmesi durumunda, size hiçbir orantılı ödeme yapılmaması mülkiyet hakkınıza yönelik ölçüsüz bir müdahale oluşturabilir. İlgili kanunlar uyarınca orman ve toprak muhafaza karakteri taşıyan alanların devletleştirilmesi ve Maliye Hazinesi adına tescil edilmesi kamu yararı taşıyan yasal bir işlem olsa da, bu durum sizin zarara uğramanızın göz ardı edilebileceği anlamına gelmez.