Özel Hayatın Gizliliği

Resmi bir görevi bulunmayan veya kamuoyuna mal olmamış sıradan bireylerin günlük yaşantılarının izinsiz şekilde fotoğraflanıp basında yayımlanması, basın özgürlüğü kapsamına girmeyen ve doğrudan özel hayatın gizliliği hakkına saldırı niteliği taşıyan bir eylemdir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında açıkça ifade edildiği üzere, kamu yararını ilgilendirmeyen konularda sırf merak gidermek amacıyla sıradan kişilerin özel anlarının ifşa edilmesi hukuka aykırıdır.

Günümüzde uygulanmakta olan yürürlükteki mevcut ceza muhakemesi kanun metinlerimizde her ne kadar spesifik cihaz türleri olarak yeni nesil akıllı saat, gelişmiş fitness sağlık bilekliği veya endüstriyel tablet gibi teknolojik cihaz isimleri birebir lafzen geçmese de, teknik altyapısı ve donanımı gereği elektronik verileri otomatik veya otonom olarak işleme yetisine ve kapasitesine sahip olan, üzerinde bağımsız çalışan bir işletim sistemi barındıran ve dâhili hafızasında veri kütüğü depolayan hemen her türlü dijital elektronik aygıt geniş ve yorumsal anlamda hukuken genel bilişim sistemi kategorisi kapsamında değerlendirilmektedir. Özellikle teknolojik gelişimin bir parçası olan modern akıllı saatler, sanal gerçeklik gözlükleri ve benzeri nitelikteki giyilebilir teknolojik cihazlar; kişisel dijital telefon rehber kayıtları, uygulama bildirimleri ve anlık mesajlaşma geçmişi, atılan adım sayısı ve rota izi, günlük nabız değişiklikleri, son derece hassas konum gps bilgileri ve biometrik uyku düzeni verileri gibi çok çeşitli ve insana dair kişisel özel nitelikli verileri devasa kapasitelerde barındırabildiği için, yürütülen cezai adli soruşturmalar kapsamında fail veya mağdur açısından olayları aydınlatmada son derece kritik ve önemli birer potansiyel hukuki kanıt kaynağı olarak kabul edilmektedir.

Kolluk kuvvetlerinin sadece şüpheye dayanarak ve bir mahkeme kararı olmaksızın bilgisayarınıza veya veri saklama birimlerinize el koyması kural olarak hukuka uygun bir uygulama değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında bilgisayarlarda arama ve kopyalama işlemi yapılabilmesi için mutlaka hâkim kararı bulunması gerekmekte olup, savcının veya kolluğun yazılı emriyle bu işlemler gerçekleştirilemez.

Soruşturma makamlarının doğrudan bilgisayarınıza el koyması kural olarak mümkün değildir; zira bu tedbire ancak başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde son çare olarak başvurulabilir. Hukuk sistemimiz, mülkiyet ve özel hayatın gizliliği haklarına ağır bir müdahale oluşturan bu işlemleri yasal olarak sıkı koşullara bağlamıştır.

Soruşturma kapsamında bilgisayarınıza el konulması durumunda inceleme yapılırken aramanın sınırlarının yalnızca soruşturulan suçla bağlantılı olan verilerle kısıtlı kalması ve özel hayatın gizliliği ilkesine azami özen gösterilmesi gerekmektedir. Hukukumuzda yer alan kurallara göre, adli bilişim uzmanları tarafından yapılacak arama işleminde yalnızca suç şüphesi uyandıran ve ilgili olaya dair iz taşıyan dosyaların incelenmesi esastır.

Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek ve orada kalmaya devam etmek, sistemdeki verilere hiçbir zarar verilmese dahi tek başına hukuki incelemeye esas oluşturabilecek cezai bir eylemdir. Sadece başkasının hesabına izinsiz olarak giriş yapmanız, kanunlarımıza göre bir tehlike suçu olarak tanımlanmıştır ve verileri değiştirmemiş olmanız sizi bu sorumluluktan kurtarmaz.

Eski sevgilinizin rızanız dışında e-posta hesabınıza girmesi ve orada kalmaya devam etmesi, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek ciddi bir eylemdir. Kanunlarımızda bilişim sistemine girme suçu kapsamında değerlendirilebilecek bu fiil, sistemin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak erişimi ve orada kalmayı cezalandırmaktadır.

E-posta hesabınıza veya herhangi bir sisteme yetkisiz şekilde girilmesi ve orada kalınması, hiçbir veri değiştirilmese dahi eylemin suç teşkil etmesi için yeterli bir zemin oluşturmaktadır. Sizin izniniz olmadan bir bilişim sistemine girilmesi ve orada kalmaya devam edilmesi, hukukumuzda özel hayatın gizliliği ve sırrın masumiyeti değerlerini ihlal eden ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir.

Ortak yaşam alanlarında elde edilen bu tür elektronik verilerin mahkemeye sunulması, davanızda doğrudan hukuka aykırı delil sayılmayıp ispat sürecinde değerlendirilebilecek önemli bir emare olarak kabul edilebilir. Yargıtay içtihatlarına göre, eşlerin aynı evde özel alanları paylaşması sebebiyle birbirinin eşyalarını veya ortak bilgisayardaki açık bırakılmış hesapları görebileceği varsayılır.

Bilgisayarınıza izinsiz olarak kurulan ve tuş vuruşlarınızı kaydeden bu tür programların varlığı hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem olarak değerlendirilmektedir. Casus yazılımlar veya İngilizce adıyla spyware olarak bilinen bu programlar, bilgisayarınızdaki sabit diski tarayarak banka ve e-posta şifrelerinizi ele geçirebilmektedir.