Özel Hayatın Gizliliği

Bireylerin tamamen kendi kişisel veya ev içi faaliyetleri kapsamında veri işlemesi kural olarak kanunun getirdiği yükümlülüklerden istisna tutulmuş olsa da, bu durumun sınırları hukuk otoritelerince oldukça dar yorumlanmaktadır. Evinizin girişine taktırmış olduğunuz güvenlik kamerasının yalnızca kendi mahrem alanınızı değil, aynı zamanda sokağı veya kamuya açık diğer alanları da kayıt altına alması halinde, bu eylem tamamen ev içi kullanım istisnasının dışına çıkma riski barındırır.

Kişiler arasında gerçekleşen özel mesajlaşmaların ve e-postaların rıza dışında ele geçirilerek sosyal medya platformlarında yayınlanması, haberleşme hürriyeti hakkını ihlal eden bir eylem olarak değerlendirilmektedir. Size ait özel konuşmaların, rıza sınırınız aşılarak ifşa edilmesi, muhatabınızın da sır saklama yükümlülüğünü ihlal ettiği anlamına gelebilir ve hukuki bir yaptırıma konu edilebilir.

Kişilerin sağlık durumuna ilişkin veriler hukuken özel nitelikli kişisel veri yani hassas veri kabul edilmektedir ve bu verilerin ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi veya üçüncü kişilere aktarılması kanuna aykırılık oluşturabilecek bir eylemdir. Sağlık kuruluşunun tedavinize ait verileri rızanız dışında işlemesi, anayasa ile güvence altına alınan özel hayatın gizliliği ilkesinin ve kişilik haklarınızın ihlali anlamına gelebilecek güçlü bir emaredir.

Hasta verilerinin ve fotoğraflarının çalınarak bunların ifşa edileceği yönünde tehditte bulunulması, özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması haklarına yönelik çok ciddi bir saldırıdır. Son dönemde fidye yazılımı kullanan failler, sistemi sadece kilitlemekle kalmayıp mağdurların hassas kişisel verilerini kendi sunucularına kopyalamakta ve fidye ödenmediği takdirde bu görüntüleri karanlık ağlarda veya açık forumlarda yayınlamakla tehdit etmektedir.

Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerin rıza dışında bir aletle dinlenmesi, kaydedilmesi ve ifşa edilmesi kanunlarımızda açıkça suç olarak düzenlenmiştir. Anayasal bir hak olan özel hayatın gizliliği ilkesi gereğince, hukuka aykırı olarak elde edilen bulgular mahkemelerde hukuka aykırı delil niteliği taşır ve hakimin kararına veya vicdani kanaatine esas oluşturamaz.

İletişimin içeriğine, yani konuşmaların detaylarına müdahale edilmeksizin, sadece kiminle, ne zaman, hangi saatlerde ve ne kadar süreyle cep telefonu üzerinden görüştüğünüzün geçmişe dönük olarak araştırılması işlemine hukuki bağlamda iletişimin tespiti adı verilmektedir. Kiminle ne sıklıkla iletişim kurduğunuz gibi bağlantı ve sinyal detayları da sizin sosyal çevrenizi, alışkanlıklarınızı ve profilinizi yansıttığından, bu veriler doğrudan doğruya özel kişisel veri olarak kabul edilmektedir.

Sizin rızanız veya izniniz olmaksızın gizli çekim yoluyla videonuzun veya fotoğrafınızın kaydedilerek sosyal medya platformlarında alay konusu yapılacak biçimde paylaşılması, özel hayatın gizliliği hakkına yönelik açık bir ihlal teşkil etmektedir. Bu eylem, rıza sınırınızın aşılması anlamına geldiği için, kişinin görüntüsünü ve kişisel verilerini hukuka aykırı olarak kaydetme ve yayma çerçevesinde suç oluşturabilecek önemli bir emaredir.

İşverenin size tahsis ettiği bilgisayar ve kurumsal e-posta hesapları üzerinde denetim yapabilmesi için, çalışanları bu denetimin kapsamı ve sınırları hakkında önceden bilgilendirmesi hukuki bir zorunluluk teşkil edebilir. Yargı kararlarında ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarında, çalışanlara haber verilmeksizin veya açık bir onay alınmaksızın gerçekleştirilen gizli dinleme ve okuma eylemleri, özel hayatın gizliliği çerçevesinde hak ihlali olarak nitelendirilmeye müsait görülmektedir.

İşverenin çalışana tahsis ettiği kurumsal e-posta hesabını veya dijital cihazları denetleme yetkisi sınırsız değildir ve bu eylem özel hayatın gizliliği hakkına bir müdahale olarak değerlendirilebilecek niteliktedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına göre, işverenin böyle bir gözetim yapabilmesi için çalışanlara önceden açık, şeffaf ve sınırları belli kurallar bildirmiş olması ve orantılılık ilkesini gözetmesi gerekmektedir.

İşvereninizin size tahsis ettiği bilgisayardaki verilerinize müdahale edebilmesi, işyerinde önceden belirlenmiş ve size bildirilmiş olan kurumsal bilgisayar kullanım politikalarına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Eğer kurum tarafından bilgisayarların sadece iş amacıyla kullanılacağı ve her zaman denetlenebileceği yönünde açık bir uyarı yapılmışsa, çalışanın bu cihazlar üzerinde anayasal anlamda makul bir mahremiyet koruması beklentisi içerisine girmesi zorlaşacaktır.