Özel Hayatın Gizliliği

Kişisel bilgileriniz sizin maddi bir malvarlığınız veya satılacak bir eşyanız olarak değerlendirilmese de, anayasal güvence altındaki özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması hakkı kapsamında oldukça sıkı bir hukuki koruma altındadır. Mevcut hukuki düzenlemeler ışığında kişisel veriler üzerinde bir mülkiyet hakkından ziyade bir kişilik hakkı ihlali değerlendirilmesi yapılması, hukuken daha isabetli ve hakkaniyetli bir yaklaşım sunmaktadır.

Elektronik ticaret platformlarının sizden bilgi talep ederken sadece sunulacak hizmetin gerçekleştirilmesi için gerçekten ihtiyaç duyulan minimum düzeydeki verileri toplaması, veri koruma ilkelerinin temel bir gereğidir. Siparişinizin teslimatı ve faturalandırma işlemleri için ad, soyad ve adres gibi iletişim bilgileriniz yeterliyken, hukuki bir zorunluluk olmaksızın Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası gibi bilgilerin zorunlu alan olarak dayatılması genel ilkelere aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur.

Çocuğunuzun yüzünün, eğitim gördüğü kurumun ve bulunduğu şehrin kamuya açık bir televizyon yayınında açıkça paylaşılması, özel hayatın gizliliği açısından ciddi riskler barındıran ve güvenlik ihlali oluşturabilecek bir durumdur. Her ne kadar reklam olumlu bir mesaj taşısa da, çocuğun kimliğini ve konumunu tespit edilebilir kılan bu tür bilgilerin ifşası, çocuğu siber zorbalık veya fiziksel güvenlik risklerine açık hale getirebilmektedir.

Size ait kişisel verilerin, onayınız alınmadan sosyal medya platformlarında, internet sitelerinde veya başkalarına mesaj yoluyla gönderilerek paylaşılması ceza hukuku kapsamında cezai sorumluluk doğurabilecek ciddi bir fiildir. Hukuki düzenlemeler, kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına vermeyi, yaymayı veya ele geçirmeyi bağımsız bir suç olarak tanımlayarak bireylerin özel hayatın gizliliği hakkını koruma altına almıştır.

Şirket aracı veya telefonuna kurulan konum takip (GPS) sistemleri aracılığıyla işvereninizin sizi mesai saatleri dışında veya işyeri sınırları haricinde de izlemeye devam etmesi hukuka aykırı bir gözetim uygulamasıdır. İşverenler, çalışma sürelerinin tespiti, lojistik operasyonların güvenliği ve işin verimli yürütülmesi gibi amaçlarla mesai saatleri içerisinde konum verilerini işleme hakkına sahip olabilmektedir.

İşvereninizin kurumsal e-posta hesabınızı denetlemesi, size önceden açık ve net bir bilgilendirme yapılıp yapılmadığına göre hukuki bir incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, iş sözleşmesinde şirket kaynaklarının kişisel amaçlarla kullanılamayacağı ve gerektiğinde denetlenebileceği yönünde bir uyarı yapılmışsa, kişisel yazışmalarınızın korunması yönünde makul beklenti içinde olamayacağınız değerlendirilebilir.

İşverenin, size tahsis edilen kurumsal e-posta hesabınızı herhangi bir ön bilgilendirme yapmaksızın ve gizlice denetlemesi, özel hayatın gizliliği ve haberleşme hürriyetinin ihlali olarak değerlendirilebilecek oldukça ciddi bir durumdur. Anayasa Mahkemesi kararlarında da açıkça belirtildiği üzere, işverenin e-posta içeriklerini inceleyebilmesi için çalışanlara bu denetim yetkisi, kullanım sınırları ve yaptırımlar hakkında önceden şeffaf bir aydınlatma yapması zorunludur.

Denetleyici kurum personelinin mahkeme kararı olmaksızın iş yerinize gelerek bilgisayar ve sistemlerinizde arama yapması, kurumların kendi özel kanunlarında yer alan yetkilerine dayansa da temel haklar ekseninde çok tartışmalı bir konudur. İlgili kurullar, piyasa araştırması yapmak için kendi iç kararlarıyla yerinde inceleme başlatabilmektedir.

Kamuya açık alanlarda kurulan MOBESE veya benzeri sistemlerle yapılan izlemeler, genel kamu güvenliğinin sağlanması amacını taşıdığı sürece hukuka uygun kabul edilmekte olup, doğrudan bir ihlal sayılmamaktadır. Ancak bu sistemlerle elde edilen görüntülerin yasal bir dayanak olmadan, sınırsız ve keyfi bir biçimde kaydedilip uzun süre saklanması, özel hayatın gizliliği hakkına müdahale olarak değerlendirilebilir.

Mobil uygulamalara herhangi bir üyelik girişi yapmasanız dahi, cep telefonunuza ait olan ve hukuken sizi tanımlayabilen donanım kimlik numaralarınız (IMEI veya MAC adresiniz) aracılığıyla konumunuzun veya alışkanlıklarınızın takip edilme ihtimali bulunmaktadır. Cihazınızın yayınladığı bu eşsiz tanımlayıcı kodlar, uygulama geliştiricilerinin sizin dijital ayak izinizi ve davranışsal bir profilinizi oluşturmasına imkân vermektedir.