Savunma Hakkı

Anayasa Mahkemesi, duruşmada sorgulama imkânı bulamadığınız bir tanığın ifadeleriyle ceza almanızın hakkaniyete uygun olup olmadığını üç aşamalı bir test uygulayarak değerlendirmektedir. Öncelikle, mahkemenin söz konusu tanığı duruşmada hazır etmemek için geçerli ve haklı bir nedene dayanıp dayanmadığına bakılır.

Ceza infaz kurumlarının mahpusların mektuplarını veya evraklarını gerekli içerik incelemesini yapmadan doğrudan imha etmesi, anayasal güvence altındaki haberleşme hürriyetinin açık bir ihlalidir. Bir mahpusun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine göndermek istediği delil dilekçesi gibi belgelerin, sadece hakaret veya yanlış bilgiler içerdiği şeklindeki soyut bir gerekçeyle alıkonulup yok edilmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir.

Cezaevi idaresinin mahpusların Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine göndermek istediği evraklara yalnızca sakıncalı olduğunu ileri sürerek el koyması ve bu belgeleri yok etmesi anayasal bir hak ihlalidir. Bu tür durumlarda idarenin mektupları denetlemesi ve alıkoyması işlemi uygulanırken, belgelerin mahpusun savunma hakkı kapsamında gönderilip gönderilmediğinin yargı mercilerince özenle değerlendirilmesi şarttır.

Güvenlik soruşturması sonucunda elde edilen bilgilerin hangi delillere dayandığı ve hakkınızdaki iddiaların nasıl doğduğu konusunda idare tarafından mahkemeye sunulan bilgi ve belgelere erişerek bunlar hakkında bilgi sahibi olma hakkınız bulunmaktadır. Yargılama sırasında idarenin sunduğu ve terör örgütleriyle irtibatlı veya iltisaklı olduğunuzu iddia eden kodlama bilgilerinin veya gizli ibareli bilgi notlarının sadece mahkeme heyeti tarafından görülmesi yeterli değildir.

Soruşturma dosyasındaki belgelere erişimin yeterli bir gerekçe gösterilmeden kısıtlanması, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. Tutuklu yargılamalarda, şüphelinin kendisine yöneltilen suçlamalara ve tutuklamaya temel oluşturan delillere itiraz edebilmesi için savunma makamının dosya içeriğine erişim sağlayabilmesi büyük bir önem taşımaktadır.

Kolluk görevlilerinin Türkçe bilmeyen yabancı uyruklu bir şahısla tercüman olmaksızın kurduğu iletişime dayanarak düzenlediği tutanağın doğruluğunu çürütmek için sunduğunuz tercümanın mahkemece dinlenmemesi savunma hakkı kısıtlaması anlamına gelebilir. Olayın aydınlatılmasında kritik bir öneme sahip olan ve hakkınızdaki iddiaların asılsız olduğunu ortaya koyabilecek nitelikteki tanıkların veya iletişimi sağlayan tercümanların mahkemece reddedilmesi, yargılamanın adilliğine gölge düşüren bir unsurdur.

Ceza davasında siz sonradan özel bir avukat tuttuğunuzda mahkemenin gerekçeli kararı sizin seçtiğiniz bu yeni avukata göndermesi gerekir. Mahkeme yargılaması bitip kısa karar verildikten sonra dosyaya vekâletname sunarak özel bir avukat görevlendirirseniz, baro tarafından daha önce size atanmış olan zorunlu müdafi görevi kanun gereğince kendiliğinden sona erer.

İtirazınızı inceleyen mahkemenin sizi duruşmaya çağırmadan ve sözlü savunmanızı almadan dosya üzerinden yazılı incelemeyle karar vermesi kural olarak savunma hakkı ihlali anlamına gelmemektedir. Uzaklaştırma ve benzeri koruma tedbirlerine ilişkin itiraz incelemeleri, uyuşmazlığın niteliği gereği şekli, sınırlı ve teknik bir değerlendirme barındırdığından sözlü yargılamayı zorunlu kılan istisnai bir durum bulunmadıkça mahkemeler yazılı belgeler üzerinden karar verebilmektedir.

SGK'nın eczanenizle olan sözleşmeyi hiçbir somut gerekçe sunmadan feshetmesi anayasal haklarınızın ihlali sonucunu doğurabilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, her ne kadar kurumla imzalanan protokolde tarafların bir ay önceden bildirimde bulunarak sözleşmeyi her zaman feshedebileceğine dair bir madde bulunsa da, idarenin bu yetkiyi keyfi şekilde kullanmaması gerekir.

Aleyhinize olan delillerin bizzat size belirli bir formatta ulaştırılmasında aksaklıklar yaşansa dahi avukatınızın bu belgelere erişiminin önünde engel yoksa bu durum kural olarak yargılamanın adilliğine aykırılık teşkil etmeyebilir. Mahkemelerin sanığa savunması için zorunlu imkânları ifade eden ve silahların eşitliği ilkesi ile korunan güvenceleri sağlaması adaletin temel şartlarındandır.