Usul Hukuku

Yeniden yargılama sürecinde mahkeme, başta gerekçeli karar hakkı olmak üzere adil yargılanma hakkının tüm güvencelerinin sağlandığı yeni bir yargılama yapmakla yükümlüdür. Bu süreçte mahkemenin, yalnızca şeklî bir değerlendirme yapmaktan kaçınarak hem hukuka uygunluk hem de maddi vakalara uygunluk denetimi gerçekleştirmesi zorunludur.

İtiraz makamlarının hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı yapılan başvuruları dosya esasına girmeksizin sadece şeklî şartlar yönünden incelemesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. İtiraz mercilerinin, ilk derece mahkemelerince verilen kararlarda hukuka aykırılık bulunmadığını belirten tek cümlelik, kalıplaşmış ve soyut gerekçelerle ret kararı vermesi etkili bir denetim mekanizmasının işletilmediğini gösterir.

Sözleşmenizin iptal edilmesi ve ilaç satışı yapmanızı sağlayan sisteme erişiminizin engellenmesi durumunda uğradığınız mesleki ve ticari zararların önlenmesi için yargı mercilerine başvurarak ihtiyati tedbir ile fesih işleminin iptalini talep edebilirsiniz. İlgili kuruma ait sisteme erişiminizin kesilmesi, gelirinizin tamamına yakınını kaybetmenize yol açarak mesleğinizi etkili bir şekilde icra etmenizi imkânsız hâle getirmekte ve mesleki çevrenizle ilişki kurabilme imkânınızı önemli ölçüde zayıflatmaktadır.

Cezaevi yönetiminin ve infaz hâkimliklerinin, telefon hakkının sadece tek bir numarayla ve kesintisiz olarak kullandırılacağına dair verdikleri kararlar kesin olmayıp bu tür kısıtlamalara karşı itiraz yolları açıktır. Mahpusların dış dünyayla ve özellikle aileleriyle iletişim kurması temel bir hak olup, bu hakkın kullanımı sırasında idarenin takdir yetkisi sınırsız değildir.

Açtığınız tazminat davasında mahkemenin olayı aydınlatacak nitelikteki ceza dosyası delillerini incelemeden karar vermesi, Anayasa ile güvence altına alınan yaşama hakkının usul boyutunun ihlali anlamına gelir. İdarenin yaşamı koruyucu tedbirler almadığına, yani olayda ihmali bulunduğuna dayandığınız iddiaların mahkemeler tarafından dikkatle incelenmesi gerekir.

Askerlik görevinizi ifa ettiğiniz sırada tutuklanmanız ve hakkınızda açılan ceza davasının beraat ile sonuçlanması durumunda, bu tutukluluk sürelerinin fiilî hizmet süresine dâhil edilmesi gerekmektedir. İlgili yasal düzenlemeler uyarınca, beraatle neticelenen ceza davaları sonucunda askerlikte tutuklu kalınan süreler hizmetten sayılmakta ve emeklilik haklarının hesaplanmasında dikkate alınmaktadır.

Açtığınız tazminat davasında mahkemenin itirazlarınızı değerlendirmeden ve eksik incelemeyle karar vermesi durumunda, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Tıbbi ihmal iddialarına ilişkin yargılamalarda mahkemelerin, uyuşmazlığın çözümü için esaslı olan iddia ve itirazlarınızı karşılayacak şekilde detaylı bir araştırma yapması anayasal bir zorunluluktur.

Hakkınızda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına yaptığınız itirazın, mahkeme tarafından esastan incelenmeksizin yalnızca şeklî şartlar yönünden ve matbu bir gerekçeyle reddedilmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi, itiraz mercilerinin genel olarak bu tür itirazlar üzerine verdikleri kararların dosya üzerinden yeknesak bir şekilde ve hukuka aykırılık bulunmadığını bildiren soyut gerekçelerden oluştuğunu tespit etmiştir.

Haksız gözaltı nedeniyle açılan tazminat davalarında mahkemenin, uygulanan koruma tedbirinin hangi suç isnadına ve hangi soruşturma evrakına dayandığını doğru bir şekilde tespit ederek ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya beraat kararlarından uygun olanını esas alması gerekmektedir. Yargılama sürecinde ilk derece mahkemesinin gözaltı tedbirinin takipsizlik kararı verilen suçlara yönelik olduğunu kabul ederek tazminata hükmetmesine karşılık, üst mahkemenin bu değerlendirmeyi hiç tartışmadan ve neden hatalı bulduğunu açıklayıcı bir şekilde ortaya koymadan farklı bir suçu ve kararı esas alması hukuka aykırılık teşkil edebilmektedir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı yaptığınız itirazın, üst mahkeme tarafından iddialarınız tartışılmadan sadece şekli şartlar yönünden kanuna uygundur denilerek reddedilmesi hukuka uygun değildir. Anayasa Mahkemesi, itiraz mercilerinin genel olarak dosyayı sadece evrak üzerinden inceleyip, ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığını bildiren tek ve soyut bir cümleyle itirazı reddetmesini hak arama özgürlüğü ihlali olarak değerlendirmektedir.