Adil Yargılanma Hakkı

İtiraz incelemeleri sırasında Cumhuriyet savcısı tarafından mahkemeye sunulan yazılı görüşün size bildirilmemesi veya tebliğ edilmemesi, her durumda doğrudan bir hak ihlali sonucunu doğurmamaktadır. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, savcılık mütalaasının size tebliğ edilmemesinin adil yargılanma hakkı bağlamında bir ihlal yaratabilmesi için belirli şartların oluşması gerekir.

İnfaz hâkimliği kararlarına karşı yapılan itiraz incelemeleri sırasında mahkemenin savcılıktan aldığı yazılı görüşü şüpheliye veya hükümlüye tebliğ etmemesi, tek başına yargılamayı adaletsiz kılan bir durum olarak görülmemektedir. Anayasa Mahkemesi bu durumu değerlendirirken savcılık tarafından mahkemeye sunulan mütalaanın içeriğine bakılması gerektiğini, eğer bu yazıda daha önce hiç ileri sürülmemiş ve sizin cevap vermenizi zorunlu kılacak yepyeni bir olgudan bahsedilmiyorsa bildirimin yapılmamasının anayasal açıdan büyük bir sorun yaratmayacağını ifade etmektedir.

Mahkemelerin yargılama aşamasında ileri sürdüğünüz şahsi eşya teslimi gibi esaslı taleplerinizi kararlarında hiçbir şekilde karşılamaması ve bu konuyu cevapsız bırakması, adil yargılanma hakkı çerçevesinde anayasal bir hak ihlali oluşturmaktadır. Anayasa Mahkemesi, olayların hukuki nitelendirmesini bizzat kendisi takdir ederek, mahkeme kararında eşya teslimine ilişkin taleplerin değerlendirilmemesini ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiği yönündeki iddiaları doğrudan gerekçeli karar hakkı bağlamında incelemektedir.

Mahkemeler, davanızın sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikteki emsal kararları ve itirazlarınızı dikkatle incelemek ve kararlarında bu hususlara mantıklı bir cevap vermek zorundadır. Anayasa Mahkemesine taşınan bir dosyada, işçi alacakları için dava açan bir vatandaş, kendisiyle aynı işyerinde çalışan ve tamamen aynı durumda olan bir başka arkadaşı için verilen olumlu bölge adliye mahkemesi kararını kendi dosyasına delil olarak sunmuştur.

Şirketiniz adına adli yardım talebinde bulunurken ödeme gücünden yoksun olduğunuzu ispatlamak için şirketinize ait resmî mali verileri ve bağımsız raporları mahkemeye sunmanız gerekmektedir. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre, şirketlerin ödeme zorluğu içinde olup olmadığı ancak nesnel ve somut verilere dayanılarak tespit edilebilir.

Mahkemelerin kendi süreçlerinden ve usul işlemlerinden kaynaklanan gecikmeler nedeniyle alacaklarınızı talep etme imkânınızın zamanaşımı gerekçesiyle elinizden alınması hukuken ölçülü bir müdahale olarak kabul edilmemektedir. Yargılama sırasında işverenin oyalayıcı talepleri, davanızla bağlantılı olarak açtığınız hizmet tespiti davası süreçlerinin ana davayla birleştirilip sonradan ayrılarak bekletici mesele yapılması veya itirazlar üzerine defalarca yeni raporlar aldırılması gibi durumlar alacak miktarınızın belirlenebilir olmasını geciktirmektedir.

Mahkemenin size dava açıldığını haber vermeden ve savunmanızı almadan hakkınızda karar vermesi, adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkınızın ihlali niteliğindedir. Bir icra hukuk mahkemesinin, başlattığınız icra takibine karşı açılan iptal davasını yürütürken sizi yargısal süreçten usulüne uygun şekilde haberdar etmesi ve iddialara karşı beyan ve delillerinizi sunma imkânı tanıması zorunludur.

Mahkemenin dava açma sürelerini yorumlarken katı şekilcilik yaparak davanızı süre aşımından reddetmesi, duruma göre hakkınızın ihlali sayılabilir. Anayasa Mahkemesi, idarenin sorumluluğunu doğuran olguların çok sonradan ortaya çıktığı durumlarda mahkemelerin süreyi mutlak surette olay tarihinden başlatmasını aşırı şekilci bir yaklaşım olarak değerlendirmektedir.

Mahkemenin, bankacılık işlemlerinizin örgüt talimatıyla mı yoksa rutin işlemler mi olduğunu uzman bir bilirkişi aracılığıyla araştırmadan ve savunmalarınızı gerekçelendirmeden ceza vermesi gerekçeli karar hakkı ihlali niteliğindedir. Yargıtay içtihatlarına göre, söz konusu bankadaki mutat hesap hareketleri doğrudan örgütsel faaliyet kapsamında değerlendirilemez.

Yargı mercilerine sunduğunuz dilekçelerde ileri sürdüğünüz davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki somut iddialarınızın, mahkemeler tarafından makul bir şekilde cevaplanmadan sadece idarenin yazısına atıfla reddedilmesi anayasal hak ihlali oluşturur. Bütün mahkemelerin her türlü kararlarını gerekçeli olarak yazma yükümlülüğü bulunmaktadır.