Adil Yargılanma Hakkı

Hakkınızda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı yaptığınız itirazın esastan incelenmeyerek sadece şekli şartlar yönünden matbu gerekçelerle reddedilmesi adil yargılanma hakkınızı ihlal eder. Anayasa Mahkemesi, bu tür davalarda sanıkların suçu işleyip işlemedikleri yeterince araştırılmadan ve sundukları bilgi, belge veya tanık dinletme gibi talepleri gerekçesiz olarak reddedilerek cezalandırılmalarını hukuka aykırı bulmaktadır.

Ceza davasında aleyhinize ifade veren tanıklara soru sorma ve onlarla yüzleşme imkânı tanınmaması, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı kapsamında ihlal oluşturabilir. Mahkemelerin, yargılama sürecinde tanıkları huzurda dinlememesi veya ses ve görüntü bilişim sistemi gibi vasıtalarla size soru sorma fırsatı sunmaması hukuki bir eksiklik olarak değerlendirilmektedir.

Ceza infaz kurumunda psikolojik rahatsızlığınızın etkisiyle iradeniz dışında gerçekleştirdiğiniz eylemlerden dolayı doğrudan hücre cezası verilmesi ve bu durumun mahkemelerce göz ardı edilmesi hukuka aykırı bulunabilmektedir. Somut bir olayda, bir mahpusun akıl hastalığı nedeniyle halüsinasyonlar görüp kapılara vurması ve diğer mahpusları korkutması üzerine kendisine disiplin cezası verilmiştir.

Mahkemeye sunulan bilirkişi raporuna itiraz etmeniz durumunda, mahkemenin itirazlarınızı dikkate alarak dosyadaki çelişkileri gidermek amacıyla yeniden inceleme yaptırması kuvvetle muhtemeldir. Tıbbi ihmal iddialarının incelendiği yargılamalarda mahkemeler olayın aydınlatılması için öncelikle Adli Tıp Kurumundan rapor almaktadır.

Zarar tespit komisyonu ile maddi zararlarınızın karşılanması amacıyla sulhname imzalamış olmanız, sonradan yaşadığınız psikolojik yıkım ve üzüntüler için manevi tazminat talep etmenize mutlak bir engel teşkil etmemektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına yansıyan olaylarda, evi yıkılan ve eşyaları zarar gören kişilerin komisyondan maddi zararlarını aldıktan bir süre sonra idareye başvurarak manevi tazminat davası açtıkları görülmektedir.

Mahkemelerin, özellikle de kanun yolu incelemesi yapan istinaf ve temyiz mercilerinin, davanın sonucunu etkileyecek nitelikteki iddia ve itirazları açık bir şekilde karşılayarak yeterli gerekçe sunmaları anayasal bir zorunluluktur. Eğer istinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesinin lehinize verdiği iptal kararını kaldırıp davanızı reddediyorsa, geçmiş ceza dosyanızda yer alan ve aleyhinize kullanılan bilgilerin neler olduğunu açıkça kararında göstermelidir.

Yargılamaların uzun sürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamında makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddialarıyla Anayasa Mahkemesine yapılan başvurularda, öncelikle iç hukuk yollarının tüketilmiş olması şartı aranmaktadır. Yakın zamanda yürürlüğe giren yasal düzenlemeler uyarınca, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığına yönelik şikâyetlerin öncelikle Tazminat Komisyonu tarafından incelenmesi gerekmektedir.

Dava sürecinde çıkan yeni bir yasa yüzünden davanızı kaybetmeniz nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından haklı bulunmanız halinde, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili mahkemeden yeniden yargılama yapılmasını talep etmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yargılama aşamasında kanun değişmesi sebebiyle davanın reddedilmesinin adil yargılanma hakkı kapsamındaki ilkeleri ihlal ettiğini tespit ettiğinde, bu hukuka aykırılığın giderilmesi için kararın bir örneğini yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemelere göndermektedir.

İhalenin feshi davasının esastan reddedilmesi durumunda kanun gereği ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezası verilmesi, somut olayın özelliklerini dikkate almadığı için mahkemeye erişim hakkınızı ihlal edebilir. Hak arama hürriyeti kapsamında mahkemeye başvuran kişilere uygulanan yaptırımların, kişilere aşırı ve orantısız bir külfet yüklememesi gerekmektedir.

İstinaf mahkemesinin, lehinize olan resmî kurum yazışmalarını ve somut delilleri dikkate almadan ve neden bu inceleme yönteminden ayrıldığını açıklamadan aleyhinize karar vermesi anayasal haklarınızı ihlal eder. Mahkemeler, yargılama sırasında açık ve somut bir biçimde öne sürülen, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmalara makul bir gerekçe ile yanıt vermek zorundadır.