Ayrımcılık Tazminatı

Görünüşte herkes için eşit ve tarafsız gibi duran bir iş başvuru şartının, işin niteliği fiilen gerektirmediği halde özellikle engelli bireyleri dezavantajlı konuma düşürmesi hukuken dolaylı ayrımcılık olarak değerlendirilmeye oldukça elverişli bir uygulamadır. Sadece ofis içinde ve masa başında yürütülecek bir görev için, işin ifasıyla hiçbir makul bağlantısı bulunmayan sürücü belgesi şartının ilana konulması, sizin gibi fiziksel engelli adayların başvuru sürecinden peşinen dışlanmasına yol açıcı ağır bir etki yaratmaktadır.

Sırf engelli kontenjanından işe alındığınız veya belirli bir yetiyitimine sahip olduğunuz gerekçesiyle, aynı değerde ve nitelikte işi yaptığınız diğer çalışma arkadaşlarınızdan kasıtlı olarak daha düşük bir ücrete tabi tutulmanız açık bir doğrudan ayrımcılık örneği olarak değerlendirilir. İş hukukumuzun en temel prensiplerinden olan eşit davranma ilkesi uyarınca, işverenler çalışanları arasında sırf engellilik durumu temelinde ücret, ikramiye veya yan sosyal haklar konusunda aleyhte bir farklılık yaratamazlar.

Engellilik durumunuza uygun olmayan ve fiziksel kapasitenizi aşarak sağlığınızı zorlayan işlerde çalıştırılmanız, engelliliğe dayalı ayrımcılık yasağının ihlali olarak hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem şeklinde yorumlanabilir. Mevzuatımızda engelli bireylerin iş hayatında dezavantajlı duruma düşürülmesi ve çalışma koşullarının kendilerine uygun şekilde makul düzenlemelerle iyileştirilmemesi açık bir ayrımcılık sebebi olarak düzenlenmektedir.

Hayır, salt iş sözleşmenizin süreli olmasından dolayı size diğer çalışanlara göre farklı muamele yapılması ve haklarınızın kısıtlanması yasal olarak kabul edilemez. İş hukukumuzda temel alınan eşit davranma borcu gereğince işveren, objektif ve esaslı bir neden bulunmadıkça belirli süreli çalışan işçi ile belirsiz süreli çalışan işçi arasında keyfi bir ayrım yapamaz.

İşvereninizin aynı veya benzer konumda bulunduğunuz çalışma arkadaşlarınızla aranızda haklı ve objektif bir neden olmaksızın ayrımcı nitelikte uygulamalara gitmesi, iş hukukunun temel ilkelerinden olan eşit davranma borcu ihlali olarak nitelendirilebilecek bir eylemdir. Performans, kıdem veya eğitim gibi objektif farklılıklar kanıtlanmadığı sürece, sizi terfi ve ücret artışlarından sistematik biçimde mahrum bırakarak dışlamaları, ayrımcılık yasağının ihlali anlamına gelebilmektedir.

Sağlık durumunuz nedeniyle işyerinde dışlanmanız ve hak ettiğiniz halde terfinizin engellenmesi, işverenin yasal bir sorumluluğu olan eşit davranma borcu ve ayrımcılık yasağının ihlali olarak değerlendirilecek güçlü bir hukuki sebeptir. İş hukuku mevzuatımızda, çalışanlar arasında sağlık durumu temelinde ayrımcı işlemler yapılması kesin bir dille yasaklanmıştır.

İşvereninizin aynı veya benzer konumda çalıştığınız diğer işçilere ikramiye verirken haklı ve objektif bir gerekçe olmaksızın sizi bundan mahrum bırakması eşit davranma borcuna aykırılık teşkil eder. İş hukuku prensipleri gereğince, işveren yönetim hakkını kullanırken çalışanlar arasında keyfi bir şekilde ayrıma gidemez ve eşitlik ilkesi kurallarına riayet etmek zorundadır.

Uzaktan çalışan işçilerin, sırf işlerini ofis dışında kendi evlerinden yürütmeleri sebebiyle emsal ofis işçilerine göre genel haklardan mahrum bırakılmaları eşit davranma borcu ihlali olarak ele alınabilecek nitelikte bir eylemdir. Ofiste çalışan işçilere sağlanan yemek yardımı gibi temel sosyal haklardan evden çalıştığınız gerekçesiyle mahrum bırakılmanız hakkaniyete aykırıdır; zira işverenin size ayni olarak yemek verememesi durumunda bunu parasal bir ek ödeme ile telafi etmesi gerekir.

Aynı işyerinde aynı nitelikteki işi yapan işçiler arasında sırf göçmen olmanız veya etnik kökeniniz nedeniyle size daha düşük ücret ödenmesi, işverenin eşit davranma borcu ilkesini ihlal eden ciddi bir ayrımcılık örneği olarak değerlendirilebilir. İş mevzuatımız ve taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler uyarınca işverenler, dil, ırk, renk, vatandaşlık veya benzeri nedenlerle işçiler arasında farklı işlem yapamazlar.

İşvereninizin sizinle aynı statüde ve aynı nitelikteki işi yapan işçiler arasında geçerli ve haklı bir neden olmaksızın ücret ayrımı yapması kural olarak hukuka uygun bir yaklaşım değildir. İş hukukunda sıkı şekilde korunan eşit davranma borcu gereğince, işverenler çalışanları arasında keyfi farklılaştırmalar yapmaktan kaçınmak zorundadır.