Manevi Tazminat

Hukuka aykırı bir ihale iptali durumunda, ihaleye katılım için yaptığınız somut masrafları ve yaşadığınız mağduriyetten doğan manevi zararları talep edebilirsiniz, ancak henüz kazanmadığınız bir ihale üzerinden yoksun kalınan kârın tazmini genellikle mümkün olmamaktadır. Mahkeme, başvuran şirketin ihaleyi kazanma beklentisinin bulunduğunu ancak henüz resmi bir teknik değerlendirme tamamlanıp frekans tahsisi yapılmadığı için kesin bir hak iddiasının doğmadığını belirterek, yoksun kalınan kâr taleplerini varsayıma dayalı bularak reddetmiştir.

İtiraz hakkınızın ihlal edilmesi ve bu süreçte hapis cezanızın infaz edilip sınır dışı edilmeniz nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için uluslararası mahkemelerden manevi tazminat talep edebilirsiniz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, itirazınızın yıllarca geciktirilmesi ve sonuçsuz kalması nedeniyle yaşadığınız sıkıntıların sadece bir ihlal kararıyla giderilemeyeceğini kabul ederek hakkaniyete uygun bir miktar tazminat ödenmesine karar verebilmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Abhazya ve Güney Osetya bölgelerindeki evlerine, arazilerine ve aile mezarlıklarına erişimi hukuka aykırı şekilde kısıtlanan mağdurlar için manevi zararlarının karşılanması amacıyla devlet aracılığıyla tazminat ödenmesine karar vermiştir. Kararda, bu bölgelerden ayrılmak zorunda kalan ve geri dönmelerine izin verilmeyen en az yirmi üç bin etnik Gürcü vatandaşının, özel hayata saygı hakkı ile mülkiyetin korunması haklarının idari pratikler yoluyla ihlal edildiği tespit edilmiştir.

Seçim sürecindeki hukuki boşluklar ve mahkeme iptalleri nedeniyle milletvekilliği koltuğuna oturamamanız durumunda, görevde kalsaydınız elde edeceğiniz maaş, ikramiye ve emeklilik haklarını maddi tazminat olarak talep etmeniz genellikle mümkün olmamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, bu tür davalarda oluşan zararlar ile hak ihlali arasında doğrudan bir nedensellik bağı kurmanın imkansız olduğuna karar vermektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi uygulamasında, mektuplaşma hakkınızın ihlal edildiğinin tespit edilmesi, uğradığınız manevi zararların telafisi için bazı durumlarda tek başına yeterli bir adil tazmin olarak kabul edilebilir ve ayrıca bir parasal ödemeye hükmedilmeyebilir. Mahkeme, ihlalin niteliğini değerlendirirken, yerel mahkemelerin kısıtlama kararlarını alırken yeterli gerekçe sunmamış olmasını Sözleşme'ye aykırı bulsa da, her ihlal kararının otomatik olarak parasal bir tazminatla sonuçlanması gerekmez.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiğine karar verse dahi, her durumda doğrudan manevi tazminat ödenmesine hükmetmek yerine ihlal tespitinin kendisini yeterli bir adil tazmin olarak kabul edebilmektedir. Mahkemenin temel görevi, başvuranların zararlarını ayrıntılı ve kapsamlı bir şekilde tazmin etmekten ziyade, taraf devletlerin insan haklarına saygı gösterme yükümlülüklerine uymalarını sağlamaktır.

Doğrudan yanıt: Adil yargılanma hakkınızın ihlal edilmesi nedeniyle yaşadığınız manevi zararlar için tazminat alabilirsiniz ancak uğradığınızı iddia ettiğiniz doğrudan maddi kayıplar için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tazminata hükmetmemektedir. Mahkeme, adil yargılanma hakkının usule ilişkin güvencelerinin ihlal edildiği durumlarda, eğer bu ihlal olmasaydı yargılamanın sonucunun ne olacağı konusunda bir tahminde bulunmayı reddetmektedir.

Yaşam hakkı ihlali tespit edilen durumlarda, yaşanan derin acı ve ıstırap nedeniyle devletten manevi tazminat talep edebilir ve bu talebiniz karşılığında adil tazmin kapsamında bir ödeme alabilirsiniz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devletin sorumluluğunda olan bir alanda meydana gelen ölüm ve yetersiz soruşturma durumlarında, geride kalan aile bireylerinin yaşadığı mağduriyeti bir nebze olsun gidermek amacıyla manevi tazminat ödenmesine karar vermektedir.

Yüksek mahkemedeki hâkimin tarafsızlık şartlarını taşımadığı ve bu nedenle adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, mağduriyetinizin giderilmesi için en uygun yöntem genellikle yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulmasıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, iç hukuk sisteminin imkân tanıması halinde, ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak ve ihlal hiç gerçekleşmemiş olsaydı bulunulacak duruma geri dönmek için yeniden yargılama yapılmasının en uygun telafi yöntemi olduğunu belirtmektedir.

Yaşadığınız ihlaller nedeniyle devletten manevi tazminat talep etmeniz mümkün olsa da, mahkemenin size mutlaka bir para ödemesine hükmedeceği kesin değildir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi uygulamalarında, kişinin temel haklarının ihlal edildiğinin resmen tespit edilmiş olması, çoğu zaman uğranılan manevi zararın telafisi için tek başına yeterli bir adil tazmin yöntemi olarak kabul edilebilmektedir.