Aydınlatma Yükümlülüğü

Sizinle ilgili veri toplayan kurum veya kuruluşlara başvurarak, kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini, hangi amaçlarla kullanıldığını ve yurtiçinde veya yurtdışında kimlere aktarıldığını öğrenme hakkınız yasal güvence altındadır. Herkesin veri sorumlusuna başvurarak kendisi hakkındaki işleme faaliyetlerini denetleme yetkisi bulunur ki bu hak, kişisel verilerin korunması kanununun temel yapı taşlarındandır.

İş sözleşmesinde veya personel yönetmeliğinde genel bir onay metni imzalamış olmanız, işvereninize elektronik iletişimlerinizi sınırsızca denetleme yetkisi vermez. İşverenin kişisel verilerinizi işleyebilmesi için öncelikle sizi hukuka uygun olarak bilgilendirmesi ve aydınlatma yükümlülüğü çerçevesinde sürecin şeffaf yürütülmesi gerekir.

Tıbbi müdahalelerde, özellikle güzelleştirme amacı taşıyan estetik operasyonlarda hekimin hastayı operasyonun en küçük riskleri dahi kapsayacak şekilde detaylıca bilgilendirmesi ve bunun sonucunda aydınlatılmış rıza alması hukuki bir zorunluluktur. Sizin olayınızda tedavi ivediliği bulunmadığı için doktorunuzun aydınlatma yükümlülüğü çok daha geniş kapsamlıdır.

Sizin içine düştüğünüz bir hatadan veya yanlış bilgi sahibi olmanızdan faydalanılarak, karşı tarafın sizi bilgilendirme yükümlülüğü olduğu halde kasten susması, ihmali davranışla gerçekleştirilen bir dolandırıcılık fiili olarak değerlendirilebilir. Ceza hukuku uygulamasında, aranızdaki sözleşmeden, kanundan veya iş ilişkisinden doğan bir aydınlatma yükümlülüğü bulunmasına rağmen failin susarak mevcut hatanızı kuvvetlendirmesi veya devamını sağlaması, icrai bir hileli hareketle eşdeğer kabul edilebilmektedir.

İşvereninizin şirket bilgisayarlarını şahsi amaçlarla kullandığınız gerekçesiyle iş sözleşmenizi feshedebilmesi için, öncelikle size bu konuda aydınlatma yükümlülüğü çerçevesinde bilgi vermiş ve kullanım sınırlarını yazılı olarak belirlemiş olması aranır. Yargıtay uygulamalarına göre, kurum içi yönetmeliklerle önceden belirlenmiş kurallar ihlal edildiyse geçerli veya haklı nedenle fesih gündeme gelebilir.

İşverenlerin, işin yürütülmesi amacıyla tahsis ettikleri kurumsal e-posta hesaplarını denetleme hakkı bulunmakla birlikte, bu hak kesinlikle sınırsız değildir ve çok sıkı kurallara tabidir. Kurumsal e-posta hesaplarındaki yazışmaların kural olarak profesyonel amaçlı olması beklense de, işverenlerin bu içerik denetimini gerçekleştirebilmeleri için öncelikle çalışanlara yönelik aydınlatma yükümlülüğü kuralını yerine getirmiş ve denetim sınırlarını önceden açıkça bildirmiş olmaları gerekir.

Elektronik ticaret sitelerinin, ödeme işlemi tamamlanmadan önce alıcılara veri girişindeki hatalarını belirleyebilmeleri ve düzeltebilmeleri için uygun ve kolay erişilebilir teknik araçlar sunması gerekmektedir. Alışveriş esnasında sepete yanlış ürün eklenmesi veya yanlış beden seçilmesi gibi durumların önüne geçilebilmesi adına sipariş özeti gösterilmesi hukuki bir zorunluluktur.

Evden veya uzaktan çalışma düzeninde dahi olsanız, işverenin şirketin sağladığı bilgisayar üzerinden casus yazılımlarla her saniyenizi, klavye hareketlerinizi veya ortamınızı kamerayla gizlice denetlemesi hukuka uygun bir davranış biçimi sayılmamaktadır. Uzaktan çalışmada işverenin elbette iş sözleşmesi gereği performansınızı veya iş süreçlerini kontrol etme yetkisi vardır, ancak bu denetim mutlaka ölçülülük ilkesi çerçevesinde yapılmalı ve evinizin gizliliğini ihlal edecek boyutlara kesinlikle ulaşmamalıdır.

İnternet sitelerinin kişisel verilerin işlenmesine dair sizi bilgilendirme yükümlülüklerini gerçek bir insan temsilci yerine sistemsel bir yapay zeka asistanı üzerinden yerine getirmesi, gerekli yasal şartların eksiksiz sağlanması durumunda hukuken geçerli kabul edilebilmektedir. Veri sorumlusunun kullanıcılara verilerin neden işlendiğini, kimlere ne şekilde aktarılabileceğini ve kişinin kanuni haklarını bildirmesi mecburiyetine aydınlatma yükümlülüğü denilmektedir.

Çerezlerin kullanımında size reddetme imkânı sunulmaması ve siteyi kullanabilmeniz için çerezleri kabule zorlanmanız hukuka aykırılık teşkil edebilecek önemli bir emaredir. İnternet sitelerinin düzgün çalışması için gereken zorunlu çerezler dışında kalan, özellikle davranışsal reklamcılık amacıyla kullanılan çerezler için kullanıcıların bilgilendirilmeye dayalı rızası alınmalıdır.