Kıdem Tazminatı

Kadın işçilerin evlilik nedeniyle iş sözleşmelerini kendi istekleriyle sona erdirmeleri halinde kıdem tazminatı talep edebilmeleri kanunlarımızın size tanıdığı özel bir haktır. Bu haktan yararlanabilmeniz için çalıştığınız işyerinde en az bir tam yıllık kıdem sürenizi doldurmuş olmanız ve iş sözleşmenizi resmi evlilik tarihinizden itibaren tam bir yıl içerisinde bu gerekçeyle feshetmeniz gerekmektedir.

Yetkili bir sendikanın usulüne uygun aldığı bir karar olmadan, toplu iş sözleşmesi uyuşmazlığı dışındaki nedenlerle işçilerin kendi aralarında anlaşıp aniden işi bırakmaları kanunlarımızda kanun dışı grev olarak tanımlanmaktadır. Arkadaşınızın işten çıkarılmasını protesto etmek veya salt dayanışma amacıyla yapılan eylemler mesleki bir amaç taşımadığından yasal grev korumasından yararlanamazlar.

Çalışanın kendi şahsi cihazını iş amacıyla kullanması durumunda işverenin cihaza kuracağı güvenlik veya denetim yazılımlarının işçinin kişisel verilerine erişmesi, özel hayatın gizliliğinin ihlali kapsamında hukuki yaptırımlara konu olabilecek ağırlıkta bir eylemdir. Dijital çalışma modellerinde şirketin ticari sırlarını koruma gayesi ne kadar meşru olsa da, işçinin mülkiyetinde olan bir cihazdaki özel fotoğraflar, mesajlar veya kişisel klasörler üzerinde işverenin hiçbir gözetim hakkı bulunmamaktadır.

Süresi kendiliğinden dolan belirli süreli iş sözleşmelerinde kural olarak işçiye ihbar veya kıdem tazminatı ödenmez. Belirli süreli iş sözleşmeleri, taraflarca en baştan kararlaştırılan tarihin veya sürenin bitimiyle herhangi bir fesih işlemine gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erme özelliği taşır.

Raporlu olarak geçirdiğiniz sürelerin tamamının kıdem tazminatı hesabında hizmet sürenize eklenmesi maalesef her durumda mümkün olmayıp, hukukumuzda bu durum belirli bir yasal sınırla kısıtlanmıştır. Yargıtay içtihatlarına göre, işçinin aralıksız olarak raporlu geçirdiği sürenin, kendi çalışma süresine göre belirlenen bildirim süresini altı hafta aşan kısmı, kıdem süresi hesabında dikkate alınmamaktadır.

Kamu kurumlarında ve belediyelerde ihale dönemlerine bağlı olarak taşeron şirketler değişse dahi, aralıksız olarak aynı idareye ait işyerinde çalışmaya devam etmeniz durumunda biriken kıdem tazminatı hakkınız hukuken korunmaktadır. Mevzuatımızdaki düzenlemelere göre, alt işverenlerin değişmesinden bağımsız olarak, işçinin belediye bünyesinde geçirdiği toplam hizmet süresi kesintisiz olarak esas alınır.

Gazetecilerin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için önceden aranan beş yıllık mesleki kıdem şartı Anayasa Mahkemesi tarafından eşitlik ilkesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Bu iptal kararı sonrasında, hukuki boşluğun doldurulması amacıyla genel yasal düzenlemeler devreye girmiş olup, en az bir yıllık çalışması bulunan bir gazetecinin iş sözleşmesinin haksız yere feshedilmesi halinde kıdem tazminatı alması mümkündür.

İşçi ve işveren uyuşmazlıklarında alacak ve tazminat talepleri için doğrudan mahkemede dava açmanız kural olarak mümkün değildir, öncelikle dava şartı arabuluculuk yoluna başvurmanız gerekmektedir. İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai veya yıllık izin ücreti gibi işçilik alacaklarınıza ilişkin talepleriniz için dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu tutulmuştur.

İhale makamı sıfatı taşıyan kamu kurumlarının yasal sorumluluğu, genellikle yalnızca işçilerin ödenmeyen temel ücret alacaklarını kapsamakta ve diğer işçilik haklarını içermemektedir. Bu nedenle, müteahhit veya taşeron firmada çalışırken hak ettiğiniz ancak size ödenmeyen fazla çalışma ücreti, hafta tatili, bayram ücretleri ve kıdem tazminatı gibi yan haklarınızı ihaleyi veren kamu kurumundan doğrudan talep etmeniz mevzuat kapsamında olumlu bir sonuç doğurmayabilir.

İşçi tarafından gerçekleştirilen istifa durumlarında kural olarak tazminat ödenmese de, ücretlerinizin ödenmemesi sebebiyle iş sözleşmenizi haklı nedenle fesih yoluyla sonlandırırsanız bu tazminata hak kazanabilirsiniz. İş Kanunu, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışları kapsamında ücretin kanun veya sözleşme şartlarına uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi hallerinde işçiye derhal fesih hakkı tanımıştır.