Kusursuz Sorumluluk

Otonom özelliklere sahip yapay zeka sistemlerinin sebep olduğu bedensel veya maddi zararlarda, mevcut Türk hukuku düzenlemeleri çerçevesinde yapay zekanın tüzel veya gerçek kişi gibi doğrudan kendi başına sorumlu tutulabilmesi henüz mümkün değildir. Hukukumuzda yapay zeka sistemleri mevcut durum itibariyle zımni olarak bir eşya veya teknik ürün statüsünde kabul edildiğinden, meydana gelen zararın tazmini için duruma göre aracın üreticisi, işleteni veya sahibinin hukuki sorumluluğuna başvurulması gerekmektedir.

Hukuka aykırı veri işleme faaliyeti sonucunda çocuğunuzun sağlığına veya psikolojisine verilen zararlar nedeniyle yapmak zorunda kaldığınız tedavi ve terapi masraflarını mahkemede maddi tazminat davası yoluyla talep edebilirsiniz. Sağlık bilgileri hukuk sistemimizde özel nitelikli kişisel veri statüsünde yer almakta olup, bu hassas verilerin korunması ve işlenmesi çok daha sıkı yasal şartlara bağlanmıştır.

Askeri eğitiminiz sırasında görevinizin bir parçası olan faaliyetleri yerine getirirken yaralanmanız ve bunun sonucunda engelli hale gelerek meslekten ayrılmak zorunda kalmanız durumunda, devlete karşı maddi ve manevi zararlarınızın giderilmesi amacıyla dava açabilirsiniz. Bu tür durumlarda, yaralanmanızın kamu hizmetine yönelik bir eğitim esnasında ve görevinizle doğrudan bağlantılı olarak meydana geldiğini ileri sürerek idarenin kusursuz sorumluluk ilkesi veya hizmet kusuru kuralları çerçevesinde oluşan kaybınızı gidermesini talep etme hakkınız bulunmaktadır.

Devletin açık bir kusuru veya ihmali bulunduğu durumlarda mahkemelerin bu ihmali göz ardı ederek uyuşmazlığı yalnızca sosyal risk ilkesi kapsamında çözüp eksik tazminata hükmetmesi hukuka aykırıdır ve buna itiraz edebilirsiniz. Terör saldırılarından doğan zararların karşılanmasında, eğer idarenin istihbarat zafiyeti veya güvenlik önlemlerini almaması gibi hizmete ilişkin bir kusuru varsa, uyuşmazlık kusursuz sorumluluk hâllerinden olan sosyal risk ilkesine göre değil, doğrudan idarenin asli sorumluluğunu gerektiren hizmet kusuru ilkelerine göre çözümlenmelidir.

Terör saldırıları neticesinde uğradığınız zararların tazmini için devlete karşı tam yargı davası açarak maddi ve manevi tazminat talep etmeniz mümkündür. İdare mahkemeleri bu tür vakaları incelerken öncelikle idarenin olayda herhangi bir hizmet kusuru bulunup bulunmadığını değerlendirir.

Mahkemelerin, idarenin ihmali ve kusuru bulunduğuna dair iddialarınızı ve delillerinizi incelemeden uyuşmazlığı yalnızca sosyal risk kapsamında çözerek tarafınıza tazminat ödemesi hukuka aykırı olarak değerlendirilebilir. Devlet makamlarının gerçekleşen bir terör eylemine dair önceden riski bilmesine rağmen gerekli önlemleri almaması durumunda ortada bir kusur sorumluluğu doğmaktadır.

İşverenler, çalışanlarının işin yürütülmesi sırasında karşı tarafa verdiği zararlardan dolayı kural olarak sorumlu tutulmaktadır. Türk Borçlar Kanunu kapsamında yer alan kusursuz sorumluluk ilkelerine göre, borcunu ifa ederken veya bir hakkı kullanırken yardımcı kişi kullanan borçlu, bu kişilerin fiillerinden doğan zararları gidermekle yükümlüdür.

Devletin yetkili organlarının yaklaşan somut ve belirli bir terör saldırısı tehdidinden haberdar olmadığı durumlarda idarenin hizmet kusuru bulunmadığı yönünde karar verilmesi hukuka aykırı kabul edilmemektedir. Kamu makamlarının büyük ölçekli etkinliklerde önlem alması gerekse de bu durum devletin her saldırıyı mutlak surette önleyebileceği anlamına gelmemektedir.

Mahkemelerin olayda idarenin hizmet kusuru bulunmadığını tespit edip mağduriyetinizi sosyal risk ilkesi çerçevesinde değerlendirerek belli bir miktar tazminata hükmetmesi doğrudan yaşam hakkının ihlali anlamına gelmemektedir. Anayasal güvence altında olan yaşam hakkı, her tazminat davasında mutlaka idarenin ağır kusuru bulunduğu yönünde bir karar verilmesini veya istenen tutarın tamamının ödenmesini garanti etmemektedir.

Mahkemenin idarenin doğrudan bir kusuru olmadığını belirtmesine rağmen size tazminat ödenmesine karar vermesi çelişkili bir durum olmayıp, idare hukukunda yer alan kusursuz sorumluluk kurallarının doğal bir sonucudur. Yargılama sürecinde mahkemeler, idarenin saldırıyı önlemek için gerekli makul adımları atıp atmadığını nesnel bir şekilde incelemiş ve somut bir güvenlik zafiyeti bulamamıştır.