İş Sağlığı ve Güvenliği

İş sağlığı ve güvenliği kanunlarına göre, işyerinde yapılması zorunlu olan sağlık kontrollerinin ve muayenelerin maliyeti tamamen işverenin sorumluluğunda olup, bu masrafların asgari ücretle çalışan taşeron işçinin cebinden karşılanması hukuka aykırı bir uygulama ihtimalini barındırır. Kadrolu kamu çalışanlarının bu muayeneleri ücretsiz olurken, alt işveren işçilerinden katkı payı veya muayene ücreti tahsil edilmesi, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ağır şekilde ihlal ettiğinin ve çalışanlar arasında adaletsizlik yaptığının önemli bir göstergesidir.

Uğradığınız psikolojik baskı ve hakaretleri şirket yönetimine veya insan kaynaklarına bildirmenize rağmen hiçbir önlem alınmaması, işverenin kanuni yükümlülüklerini yerine getirmediğine dair kuvvetli bir emare olarak değerlendirilebilir. 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenlere çalışanlarını her türlü psikososyal risk faktörüne ve psikolojik tacize karşı koruma ve gerekli tedbirleri alma zorunluluğu getirmektedir.

İş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin sunduğu tıbbi veya idari önlem taleplerinin üretim baskısı, maliyet veya bilgi eksikliği gibi gerekçelerle işveren tarafından göz ardı edilmesi, işverenin hukuki sorumluluğunu artıran bir durumdur. İşyeri hekiminin temel görevlerinden biri, çalışma ortamındaki risklere karşı işverene rehberlik etmek ve gerekli önlemleri yazılı olarak bildirmektir.

Güvenlik amirinizin sizi yalnız başınıza tehlikeli ve ağır fiziksel işler yapmaya zorlaması, hem İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na aykırılık teşkil eden hem de mobbingin sağlığa yönelik saldırılar kategorisinde incelenebilecek ciddi bir ihlal türüdür. Özellikle özel güvenlik sektöründe, çalışanların gözünü korkutmak veya sindirmek amacıyla görev tanımının ötesinde ve risk barındıran alanlara sürülmesi, işverenin koruma yükümlülüğünün açık bir ihlali anlamına gelmektedir.

İş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapan hekimlerin tıbbi ve mesleki gelişimlerini sürdürebilmeleri için ihtiyaç duydukları eğitim, sempozyum ve kongre gibi faaliyetlerin desteklenmesi işverenin genel gözetim borcu kapsamındadır. İşyeri hekimlerinin yetkinliklerinin güncel tutulması, doğrudan çalışan sağlığına ve iş güvenliğine olumlu katkı sağladığından, bu tür mesleki eğitimlerin finansal yükü kural olarak çalışana bırakılmamalıdır.

İşvereninizin veya şefinizin sağlığınızı riske atacak şekilde görev tanımınız dışındaki işleri size zorla vermesi ve psikolojik baskı uygulaması, iş hukuku kapsamında ciddi ve yakın bir tehlike olarak yorumlanabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, bu tür tehlikeler karşısında kurula veya işverene başvurduğunuz halde durum düzeltilmiyorsa ve gerekli önlemler alınmıyorsa, yasal olarak çalışmaktan kaçınma hakkı elde edebilirsiniz.

İşyerinde maruz kaldığınız psikolojik baskıların ruh sağlığınız üzerinde ciddi ve yakın bir tehlike oluşturması durumunda, gerekli yasal prosedürleri izleyerek çalışmaktan kaçınma hakkı adı verilen hukuki imkânı kullanabilirsiniz. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca, çalışanların yalnızca bedensel değil, psikolojik sağlıklarının da işveren tarafından korunması yasal bir yükümlülüktür.

İşverenin, güneşin zararlı ışınlarına maruz kalarak açık havada çalışan işçileri korumak için uygun kıyafet, şapka ve güneş kremi gibi malzemeleri temin etme yükümlülüğü hukuken zorunludur. İş sağlığı ve güvenliği prensipleri uyarınca, artan ultraviyole radyasyon ve sıcaklıklar doğrudan bir risk faktörü olup, bu durumlara karşı koruyucu donanım sağlanmaması işverenin gözetme borcu ihlali anlamına gelir.

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatımız ile çocuk ve genç işçilerin çalıştırılmasına ilişkin düzenlemeler, on sekiz yaşını doldurmamış bireylerin ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılmasını kesin ve mutlak bir biçimde yasaklamaktadır. Mevzuatımızda genç işçilerin çalıştırılabileceği işler listeler halinde sınırlı olarak sayılmış olup, inşaat sektörü gibi yüksek risk barındıran, bedensel gelişimi olumsuz etkileyebilecek ağır işler bu listelerin dışında bırakılmıştır.

İşyerinde şiddete uğramanız durumunda, gerekli güvenlik önlemleri alınana kadar çalışmaktan kaçınma hakkı adı verilen yasal hakkınızı kullanmanız mümkündür. Ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşı karşıya kaldığınız bu gibi durumlarda, kurumunuzda varsa İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu'na veya doğrudan işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve tedbir alınmasını talep edebilirsiniz.