Kıdem Tazminatı

İşverenin, yasal olarak alınmış resmi bir grev kararı veya devam eden bir toplu iş uyuşmazlığı süreci olmadan, sırf işçilerin hak aramalarını engellemek, onları cezalandırmak veya yasal sendikal taleplerinden vazgeçirmek amacıyla işyerini kapatıp işçileri uzaklaştırması kesinlikle hukuka aykırı bir davranıştır. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu çerçevesinde usulüne uygun ve haklı bir nedene dayanmadan yapılan bu tür keyfi kapatma eylemleri kanun dışı lokavt olarak nitelendirilebilecek adımlardır.

İşvereninizin temel yükümlülüklerinden olan ücret ödeme borcunu ekonomik sıkıntıları öne sürerek uzun süredir yerine getirmemesi, iş sözleşmesini tek taraflı ve derhal feshetmeniz için sağlam bir hukuki zemin oluşturabilir. Basın mevzuatında bu konu doğrudan açık bir fesih sebebi olarak sayılmasa da genel kanun niteliğindeki mevzuat hükümleri uyarınca, dürüstlük kurallarına göre iş ilişkisinin sürdürülmesinin beklenemeyeceği durumlar haklı nedenle fesih sebebi sayılmaktadır.

Maaşlarınızın uzun süredir düzenli olarak ödenmemesi, iş sözleşmenizi tek taraflı olarak feshederek haklarınızı talep edebilmeniz için size önemli bir yasal dayanak sağlamaktadır. Ücretin zamanında ve eksiksiz olarak ödenmesi, işverenin iş ilişkisinden doğan en temel yükümlülüklerinden biridir.

Kendi kusurunuzdan kaynaklanmayan uzun süreli sağlık sorunlarında rapor sürenizin yasal bekleme sınırlarını aşması halinde, işvereniniz sözleşmeyi haklı nedenle feshetme hakkına sahip olabilir. Çalışanların kaza, hastalık veya gebelik gibi kendi kasıt ve kusurlarından kaynaklanmayan zorunlu nedenlerle uzun süre devamsızlık yapması durumunda iş sözleşmeleri doğrudan sona ermez, bunun yerine belirli bir süre kanunen askıda kalır.

İşvereninizden habersiz olarak ticari işletmenin kasasından yetkisiz biçimde para almanız, sonradan iade etmiş olsanız dahi işçinin en temel yükümlülüklerinden biri olan sadakat borcuna aykırılık teşkil eden ağır bir kusurdur. Bu tarz tehlikeli eylemler, işverenin size karşı duyduğu profesyonel güveni geri dönülemez biçimde yok eden, doğruluk ve bağlılığa bütünüyle ters düşen davranışlar kategorisinde işlem görür.

İşvereninizin işletmesel bir karar sonucu küçülmeye gitmesi durumunda, sizi işten çıkarmadan önce ücretsiz izin gibi yolları teklif etmesi, iş hukukundaki feshin son çare olması ilkesinin doğal bir yansımasıdır. İşletmesel nedenlerle iş sözleşmesinin feshi gündeme geldiğinde, işverenin feshe alternatif daha hafif tedbirleri uygulaması beklenir.

Kıdem tazminatı doğası gereği iş sözleşmesinin fiilen sona erdiği gün itibarıyla derhal ve peşin olarak ödenmesi yasal bir zorunluluk olan bir işçi hakkıdır. İşverenin yükümlülüğünü yerine getirmeyip bu ödemeyi geciktirmesi halinde borca uygulanacak faiz türü kanunla özel olarak güvence altına alınmış olup kesinlikle sıradan düşük bir yasal faiz uygulanmaz.

İş kanunumuz gereği taşeron (alt işveren) işçisi olsanız dahi, çalıştığınız asıl işverenin ödenmeyen ücretlerinizden dolayı müteselsil sorumluluk taşıması sebebiyle ona da dava açma hakkınız bulunmaktadır. Kanun koyucu, işçiyi korumak ve olası mağduriyetleri önlemek amacıyla asıl işvereni de borç ilişkisinin bir tarafı ve garantörü haline getirmiştir.

Yıllarca aynı işyerinde aynı işi yapmanıza rağmen sürekli farklı taşeron şirketlerde gösterilmeniz, asıl şirkete karşı doğrudan hak iddia etmenize olanak tanıyabilecek önemli bir durumdur. İş hukukunda, asıl işverenin kanundan veya sözleşmeden doğan yükümlülüklerinden kaçınmak amacıyla işçilerini alt işverenler (taşeronlar) üzerinden çalıştırması durumu sıklıkla karşılaşılan bir uyuşmazlık türüdür.

Asıl işverenin kendi işçilerini işten çıkarıp hemen ardından alt işveren üzerinden tekrar işe alarak haklarını kısıtlaması, iş kanunumuz tarafından açıkça yasaklanmış olan bir kanuna karşı hile ve muvazaa halidir. İşverenlerin genellikle kıdem tazminatı yükünden kurtulmak, maaşları düşürmek veya sendikal örgütlenmenin önüne geçmek amacıyla başvurduğu bu yöntem, işçinin mevcut statüsünü geriye götürmeye yönelik hileli ve geçersiz bir işlemdir.